omroep flevoland

Almere mag een debacle als de Floriade nooit nog een keer laten gebeuren. De gemeente en gemeenteraad moeten voor de toekomst echt de lessen toepassen die uit de wereldtuinbouwtentoonstelling zijn geleerd.

Dat concludeerde de Almeerse gemeenteraad donderdagavond bij de bespreking van het rapport over de Floriade. Een onderzoekscommissie van de raad concludeerde in april dat de Floriade voor Almere te complex en een maatje te groot is geweest. Het evenement in 2022 heeft de stad uiteindelijk bijna 130 miljoen euro gekost. En vrijwel zeker nog meer, omdat niet alle kosten in beeld zijn geweest van de commissie.

Bijna alle fracties zijn het eens met de conclusies van de commissie. Al merkte VVD-fractievoorzitter Lesley van Hilten op: "Niemand is aan de Floriade begonnen met de verkeerde intenties, integendeel. Maar de juiste intenties waren niet voldoende. De Floriade ligt achter ons, maar we zijn aan de inwoners verschuldigd dat dit niet nog eens gebeurt".

Vertrouwen
De Floriade heeft het vertrouwen van de Almeerders in de politiek en de gemeente flink geschaad. "We moeten ons allen aantrekken dat het imago van Almere een forse deuk heeft opgelopen", aldus PvdA-fractievoorzitter Aya Selman. Ze constateerde dat de Floriade het politieke debat in de raad heeft verhard.

GroenLinks stelde dat de raad al die jaren wel degelijk kritisch is geweest en "voortdurend de vinger aan de pols heeft gehouden". Maar op het einde werd het een debat tussen voor- en tegenstanders, in plaats van een gesprek over hoe het project nog kon worden bijgestuurd.

ChristenUnie en 50Plus staken als enige de hand in eigen boezem. "Wij als ChristenUnie hadden scherper moeten zijn. Onze fractie heeft geworsteld met de druk vanuit de coalitie en voor voorstellen gestemd waar we anders tegen zouden zijn geweest", erkende fractievoorzitter Hans van Dijk.

"De raad had geen grip, het college verloor de controle en niemand nam de verantwoordelijkheid. Ik neem mijn verantwoordelijkheid als raadslid en als initiatiefnemer van het project", zei Marc van Rooij van 50Plus. Hij was het die het idee voor de Floriade zo'n vijftien jaar geleden bij de gemeente op tafel legde, maar daarna meermaals zijn zorgen uitte.

Luchtkastelen
Dat deden al die jaren ook de PVV en SP. "Nee, het is niet de schuld van de PVV dat de Floriade is mislukt. Maar het is wel zo dat wij vanaf dag 1 hebben gewaarschuwd voor onrealistische aannames en luchtkastelen. Wie dat niet wil zien, is onderdeel van het probleem", zei fractievoorzitter Annette Raijer. Zij weet het "fiasco" aan jarenlang doorduwen en wegkijken door meerdere colleges van burgemeester en wethouders en gemeenteraden.

SP-voorman Hans Everhard betoogde dat het organiseren van een tuinbouwtentoonstelling geen taak van een gemeente is. Volgens hem hebben de Nederlandse Tuinbouwraad en het bedrijfsleven de risico's handig op het bordje van Almere neergelegd. De raad liep jaren "ziende blind en horende doof" achter opeenvolgende colleges van B en W aan, was de kritiek van de SP. Everhard zei er niet bij dat zijn partij zich lange tijd heeft teruggetrokken uit debatten over de Floriade.

Forum voor Democratie vond de lijst met "mea culpa's" van de andere fracties "bedroevend kort". Karine de Potter prees daarom de bekentenis van de ChristenUnie, maar oordeelde hard over GroenLinks, PvdA, D66, Leefbaar Almere, CDA en VVD. "De stad en financiën zijn bij hen niet veilig."

Volgens Ton Theunis van de Almere Partij treft de gemeente alle blaam: "Niet de stad faalde: wij zijn het, het totale bestuurlijke apparaat heeft gefaald. Als we dat niet onderkennen, blijft het probleem sluimeren".

Leefbaar Almere, jarenlang pleitbezorger van de Floriade, oogstte kritiek met haar nuancering van de 130 miljoen die de Floriade heeft gekost. Volgens raadslid Jordy Hulzebos komt dat neer op 13 miljoen euro per jaar over de afgelopen tien jaar. "Dat is een procent van de begroting. Alleen de jeugdzorg kostte de stad vorig jaar al 130 miljoen." De Almere Partij verweet Leefbaar de kosten zo wel erg te versimpelen: "Die 130 miljoen hadden we voor hele andere dingen kunnen gebruiken in de stad", aldus Ton Theunis.

Motie van afkeuring
50Plus probeerde de complete gemeenteraad een mea culpa te ontlokken. De partij diende een motie van afkeuring in voor de handelswijze van de colleges van B en W en de gemeenteraden, die sinds 2012 verantwoordelijk zijn geweest voor de besluitvorming en uitvoering van het project.

Het ging burgemeester Hein van der Loo te ver om alle voorgaande colleges en raden af te vallen. Hij ontraadde de motie van 50Plus en werd hierin gevolgd door de meeste fracties. SP en PVV voelden zich bovendien niet aangesproken, want zij zijn wel degelijk al die jaren kritisch geweest op het project. De motie werd verworpen. Wel herhaalde de burgemeester zijn excuses aan de inwoners van Almere, die hij vorige week al in een brief aan de raad had geuit.

Hoe verder?
Hoe gaat Almere nu verder na de Floriade? De SP wilde van de burgmeester horen dat de gemeente niet nog eens zo'n project als de Floriade aanneemt. Die vrees is volgens Van der Loo ongegrond, "want er zal nooit meer een Floriade komen. Maar de les is voor ons die van 'schoenmaker blijf bij je leest'. Organiseer het zo, dat je de risico's spreidt."

Van der Loo noemde een recent voorbeeld van een evenement dat zich aan Almere had aangeboden, maar daarvoor wel anderhalf miljoen euro vroeg. De burgemeester had geantwoord dat de gemeente er geen cent in zou steken. "Toen bleef het stil in de app."

Toch zijn enkele fracties bezorgd dat college en raad ondanks alle waarschuwingen toch weer in dezelfde valkuil stappen. Het buitenzwembad in Muziekwijk dreigt een prestigeproject te worden. Bij het Kunstmuseum trapte de raad op de rem, ook daar waren ze aanvankelijk iets te optimistisch over het project.

Binnenkort bespreekt de raad een voorstel hoe om te gaan met grote projecten. Dit voorstel bouwt voort op de aanbevelingen van de onderzoekscommissie. Burgemeester Van der Loo vindt dat Almere als groeistad niet bang moet zijn om grote projecten aan te gaan, maar hij begrijpt de voorzichtigheid die de raad wenst. Elke keer zullen college en raad een project goed moeten afwegen.

De aanbevelingen en lessen uit de Floriade mogen in geen geval in een la belanden, aldus meerdere fracties. "We zijn verplicht de lessen te borgen voor ons en voor de toekomstige gemeenteraden", aldus de VVD. "Dit moet het moment zijn waarop we dingen echt anders gaan doen: transparanter en met een stevig kompas voor de richting van de stad", aldus D66-fractievoorzitter Suzanne van de Laar. "De aanbevelingen zijn een goede stap, maar het komt aan op de uitvoering", zei de Partij voor de Dieren.