omroep flevoland

Vijf van de zes Flevolandse gemeenten hebben nog geen eigen beleid voor het voorkomen van zelfdoding, terwijl ze daar vanaf volgende maand verplicht mee bezig moeten. In januari gaat namelijk de nieuwe Wet integrale suïcidepreventie in. Deze verplicht gemeenten preventief beleid op te stellen. Almere heeft hiervoor als enige dus al eigen beleid gemaakt.

Volgens het CBS overleden in 2024 in heel Nederland 1.849 mensen door zelfdoding. Sinds 2018 is dat zogenoemde 'zelfdodingscijfer' jaarlijks niet veel veranderd.

Denk je aan zelfdoding? Bel dan 24/7 gratis en anoniem met 113 of chat op 113.nl

In Flevoland maakten de afgelopen vier jaar in totaal 181 mensen een einde aan hun leven. Dit betekent dat er tussen 2020 en 2024 in onze provincie 8,2 zelfdodingen per 100.000 inwoners plaatsvonden. Dit is het laagste van alle provincies.

Aan de slag
Vanaf januari hebben alle gemeenten in Nederland twee jaar de tijd om beleid te ontwikkelen. Daarvoor krijgen ze geld van het Rijk. Onderdeel van de opdracht is ook dat gemeenten de mogelijkheden tot zelfdoding moeten beperken, bijvoorbeeld door maatregelen rondom spoorlijnen en hoge gebouwen.

De Flevolandse gemeenten bekijken momenteel hoe ze invulling willen geven aan het beleid. Almere loopt daarbij voor op de andere gemeenten: "Wij vinden het zo'n belangrijk thema dat we al begonnen zijn", legt wethouder Nienke Nieuwenhuizen uit.

Stephanie de Vaal werkt in de geestelijke gezondheidszorg en is zo'n gatekeeper. "Het is heel fijn om handvatten te hebben om een gesprek aan te gaan met iemand. Zeker wanneer een persoon aan suïcide lijkt te denken, is dit erg belangrijk", vertelt ze.

Bespreekbaar maken
Het onderwerp bespreekbaar maken is volgens De Vaal erg belangrijk: "Je kunt dan hardop de vraag stellen of iemand denkt aan zelfdoding", legt ze uit. "Dat geeft ruimte aan de ander. Die vraag lijkt eng, omdat je het gevoel kunt hebben iemand juist op een idee te brengen, maar dat is echt niet zo. Het aanhoren van iemand kan heel waardevol zijn."

Ze benadrukt dat praten over het onderwerp echt belangrijk is, juist vanwege de zichtbaarheid ervan. "Zestig procent van de mensen die een suïcidepoging doet, is helemaal niet in beeld bij hulpverlening. Als je niets zegt, of als niemand dat hoort, kan ook niemand helpen."

De trainingen worden onder meer gegeven aan docenten, mentoren, jeugdwerkers, wijkteams, politie, sportcoaches en betrokken burgers of ouders. Inmiddels hebben al meer dan honderd mensen een opleiding gevolgd.

De Vaal en wethouder Nieuwenhuizen

Ook is er een lotgenoten- en contactgroep, zijn er veel organisaties die zich specifiek inzetten voor mensen met suïcidale gedachten en heeft de gemeente een publiekscampagne opgezet die het taboe op praten over zelfdoding weg moet nemen.

"Maatschappelijk probleem"
Wethouder Nieuwenhuizen trekt het probleem rond suïcide breder. Volgens haar is het een maatschappelijk probleem: "Alles in het leven lijkt maar te moeten lukken", legt ze uit. "Als je niet succesvol bent, lijkt het dat je niet meer meedoet." Dat zou volgens haar niet zo moeten zijn.

"Het zou veel geaccepteerder moeten zijn dat je je soms rot kunt voelen of dat het een keer slecht met je gaat. Mensen zouden zulke gevoelens dan ook eerder delen. Maar ook op school zou er meer gewerkt moeten worden aan hoe je in je vel zit. Het gaat daar te vaak vooral over het halen van hoge cijfers."

Nog geen eigen beleid, wel stappen
De gemeenten Dronten, Lelystad, Noordoostpolder, Urk en Zeewolde hebben momenteel nog geen eigen beleid vastegesteld. Maar dat Almere voorloopt, betekent niet dat de andere gemeenten niets doen. "Er is overleg met de andere Flevolandse gemeenten, waarin we ervaringen delen. Het is de bedoeling om het het regionaal goed te organiseren."

Zo is er op Urk een werkgroep 'Mentaal Welbevinden'. Ook is daar recent een bewustwordingscampagne gehouden, waarin een verwijsroute naar hulp werd gecommuniceerd. In Dronten werd dit jaar al wel een 'Walk into the light'-wandeling gehouden.

Dronten, Urk en Noordoostpolder kijken momenteel of ze zich aan willen sluiten bij het landelijke actieplan van 113. Ter voorbereiding op de nieuwe wet zijn er al wel verkennende gesprekken gevoerd. Op basis daarvan wordt gewerkt aan het opstellen van beleid.

Vroeg signaleren
De gemeente Lelystad zet nu vooral in op het vroegtijdig signaleren en aanpakken van mogelijke oorzaken van suïcide. Het gaat dan bijvoorbeeld om eenzaamheid, lange wachttijden voor zorg of schuldenproblematiek. De gemeente zegt bij deze aanpak voor te liggen op schema.

Lelystad biedt zelf geen hulp aan mensen die al eens een eind aan hun leven probeerden te maken. "Dat wil niet zeggen dat er geen hulp voor deze personen is. Maar vaak hebben deze mensen specialistische hulp nodig bijvoorbeeld vanuit de psychiatrie", legt een woordvoerder uit.

Lelystad is niet aangesloten bij het landelijk actieplan van 113.

Hulp in de gemeenten
In meerdere gemeenten zijn organisaties al actief bezig om de mentale gezondheid van inwoners te verbeteren. Zo loopt op verschillende plekken in Flevoland het project Wachtverzachter, dat een luisterend oor biedt aan mensen die op een lange wachtlijst staan voor hulp.

In Dronten is er ook het project Rouw & Verlies. "Inwoners kunnen terecht bij landelijke hulp via 113 Zelfmoordpreventie en bij organisaties die verwijzing, gesprekken, begeleiding en nazorg bieden", aldus de gemeente. "Hierbij kun je denken aan slachtofferhulp. En na een verwijzing van de huisarts bijvoorbeeld de GGZ." Ook biedt Dronten ondersteuning bij rouw en verlies, maatschappelijk werk en zijn er activiteiten gericht op ontmoeting.”

Denk je aan zelfdoding? Bel dan 24/7 gratis en anoniem met 113 of chat op 113.nl.