omroep flevoland

De zeearend legt dit jaar het 100ste ei in Flevoland. Dat is althans de verwachting van Andrea van den Berg van de Werkgroep Zeearenden. De vogel keerde twintig jaar geleden in Flevoland terug als Nederlandse broedvogel en blijft zich sindsdien in onze provincie voortplanten.

Inmiddels zijn 98 jongen ter wereld gekomen. Wel zijn Friesland en Zuid-Holland inmiddels ook belangrijke broedgebieden geworden, aldus Van den Berg.

De roofvogel bouwde in 2006 een nest in de Oostvaardersplassen tussen Lelystad en Almere, waarna een jong werd geboren. Destijds werd gezegd dat het uniek was dat de grootste arend van Europa in Nederland broedde, omdat ons land dichtbevolkt is.

Volgens Van den Berg duidde dit op voldoende rust om te broeden en voldoende voedsel door het jaar heen.

'Veel voer in de Oostvaardersplassen te vinden'
Een jaar na de terugkeer van de zeearend, in 2007, besloot Staatsbosbeheer om een webcam op te hangen bij het nest in de Oostvaardersplassen. Eén jong kwam in dat jaar ter wereld.

De webcam werd in 2008 verplaatst omdat het paar ergens anders zat. Het zeearendpaar kwam in de loop der jaren telkens terug naar de Oostvaardersplassen en elk jaar was er broedsucces.

"Dat heeft te maken met de moerasreset (in de Oostvaardersplassen, red.): er is veel voedsel en voor de roofvogels is het makkelijk bereikbaar. Er zijn ook veel watervogels te vinden." De arend voedt zichzelf met meerkoeten, vissen en ganzen.

Jonge Zeearenden

Gemiddeld legt een zeearendvrouwtje twee eieren. De kans op succes hangt wel van één ding af: rust. Daarom wordt bezoekers van natuur gevraagd om rekening te houden met vogels tijdens het broedseizoen.

Vogel spreidde vleugels uit
In de jaren die volgden, was te zien dat de vogel ook begon te nestelen bij de randmeren. Zo streek de arend in 2010 neer op het Vogeleiland in het Zwarte Meer bij Kraggenburg. Dit leidde alleen niet tot een jong, mede vanwege een zware storm.

Ook een jaar later mislukte een broedpoging. Toen nestelde het betreffende paar op twee nesten, maar ze hadden de broedplaatsen vroegtijdig verlaten.

Het Roggebotzand in Dronten werd in 2012 aangedaan. Hier werden vervolgens twee jongen geboren. Ook een jaar later was het raak. Wel moesten toen bezoekers op afstand worden gehouden. Het jaar daarop werd duidelijk dat de zeearend niet meer actief was in het Drontense bos.

De boswachter vermoedde dat onweer en de aanwezigheid van een boommarter de mogelijke oorzaken waren. De arenden vlogen nog wel rond, maar Staatsbosbeheer schatte de kans op een ei klein.

Vervolgens werd een maand later duidelijk dat er in de Oostvaardersplassen wél succes was. Hier kwamen drie zeearenden ter wereld. Dit was het hoogste aantal jongen sinds de terugkeer van de vogel in Nederland.

Zeearend komt voor van noord tot zuid
Op het Vogeleiland was het in 2015 ook raak: één jong kwam ter wereld. Het nest bleek te zijn gebouwd in de boom die het paartje van destijds had verlaten vanwege de storm. Ook in 2016 en 2017 was er babygeluk op het eiland in het Zwarte Meer. In beide jaren kwamen twee jongen ter wereld.

De zeearend werd in 2017 ook gezien in Biddinghuizen. Hier bleek een nest gebouwd te zijn in boswachterij Spijk-Bremerberg. Dit leverde twee jongen op.

Door een val uit een nest vielen in 2018 twee zeearenden te pletter in de Oostvaardersplassen. Het nest hing door harde wind al scheef in een boom. Volgens Staatsbosbeheer was het mogelijk niet goed verankerd.

Een woordvoerder liet weten dat het voor het eerst in twaalf jaar tijd was dat het duo geen jong grootbracht in het natuurgebied tussen Almere en Lelystad.

De arend streek vanaf 2018 ook neer in Zuidelijk Flevoland. In dat jaar werd gebroed op het eilandje Dode Hond in het Eemmeer. Een jaar later kwamen de Lepelaarplassen in Almere erbij. Dat leverde één jong op. In de Oostvaardersplassen werd in 2019 niet gebroed.

Ringen van een Zeearendjong

Ecoloog Ton Eggenhuizen gaf in 2021 aan nog nooit zo veel zeearenden te hebben gezien als in dat jaar. De totale populatie werd op 100 dieren geschat. Een jaar later werd duidelijk dat de zeearend ook was neergestreken op het vasteland van Noordoostpolder, in het Voorsterbos in Marknesse. Hier werd één jong geboren. Het dier overleed een maand later door vogelgriep.

Steeds meer plekken
In de jaren die volgen, spreidde de zeearend zijn vleugels nog meer uit naar de randmeren. Dat gebeurde van het noorden tot het zuiden van Flevoland. De zeearend bouwde tot 2023 een nest in de Oostvaardersplassen. De vogels zijn inmiddels neergestreken in het naastgelegen natuurgebied Hollandse Hout in Lelystad. Hier werd, na jaren van proberen, in 2024 ook een jong geboren.

Van den Berg ziet nog steeds groei in de zeearendenpopulatie in Flevoland en verwacht een lichte toename. De arend zorgt er op deze manier ook voor dat het totale ecosysteem completer wordt, zegt zij. "Een toppredator vergelijkbaar met de wolf is teruggekeerd."

Lees ook: De Big 5: de zeearend, ze chillen als pubers in de lucht: 'Net een jeugdhonk'

Sinds 2023 is te zien dat het aantal jongen in Flevoland jaarlijks boven de tien uitkomt. Vorig jaar was een record met 17 jongen te zien. "De zeearend verdwijnt niet, maar het kan wel een keer gaan afvlakken", aldus Van den Berg.

Zeearend tussen windmolens

Uit onderzoek van de WUR in 2020 bleek al dat windmolens gevaarlijker zijn voor de vogelpopulatie dan gedacht. Momenteel loopt een onderzoek naar een goedkopere manier om aanvaringen te voorkomen. Een wiek in Groningen werd zwart geverfd om te kijken wat dat voor effect heeft. In het buitenland heeft dat voor een afname van 70 procent aan vogelslachtoffers gezorgd, zegt onderzoeker Peter de Boer.

Begin dit jaar adviseerde Landschapsbeheer Flevoland ook om zeearenden te beschermen tegen windmolens.