omroep flevoland

Al sinds 2004 praten bestuurders over een IJmeerverbinding tussen Almere en Amsterdam. Maandag dook het plan opnieuw op tijdens de presentatie van de gezamenlijke groeiambities van Almere, het Rijk en de provincie Flevoland. Maar waarom wordt er al meer dan twee decennia over gesproken zonder dat er iets lijkt te gebeuren?

Voor Almere is de verbinding een belangrijke voorwaarde voor de bouw van duizenden woningen in Pampus. Volgens hoogleraar Stedelijke Ontwikkeling Ellen van Bueren van de TU Delft draait de discussie uiteindelijk om één simpele vraag: hoe komen toekomstige bewoners straks van en naar hun woning?

"Je wilt een locatie bouwen waar mensen ook naartoe kunnen. Op het moment dat die bereikbaarheid er niet is, wordt het heel lastig voor mensen om daar te gaan wonen."

Meer dan alleen woningen
De gemeente Almere wil de komende decennia zo'n 60.000 woningen bouwen. Een groot deel daarvan moet verrijzen in Almere Pampus, de nieuwe wijk aan de noordwestkant van de stad. Maar woningen bouwen is volgens Van Bueren slechts een deel van de opgave. Bewoners moeten ook naar hun werk kunnen, naar school kunnen reizen en familie kunnen bezoeken.

Almere Pampus

Daarom wordt al jaren gekeken naar een extra verbinding tussen Almere en Amsterdam. In de loop der jaren passeerden allerlei varianten de revue: een brug, een tunnel, een metroverbinding of een andere vorm van hoogwaardig openbaar vervoer.

Welke vorm de verbinding uiteindelijk krijgt, is volgens de hoogleraar minder belangrijk dan het feit dat er een goede ontsluiting komt.

Dreigend verkeersinfarct
Dat vraagstuk speelt volgens Van Bueren juist in Pampus een belangrijke rol. De bestaande verbindingen van Almere richting de Randstad zitten namelijk nu al regelmatig aan hun grenzen. Als alle toekomstige bewoners van Pampus de auto pakken, ontstaan volgens haar grote problemen.

"Als de geplande nieuwe bewoners allemaal de auto zouden gaan pakken, dan zouden we echt een groot verkeersinfarct krijgen." Juist daarom wordt gekeken naar alternatieven die bewoners verleiden om vaker gebruik te maken van het openbaar vervoer.

Daar schuilt volgens Van Bueren ook een risico. Als een nieuwe verbinding pas wordt aangelegd nadat duizenden woningen al zijn gebouwd, raken bewoners mogelijk gewend aan de auto. "Mensen zijn gewoontedieren. Als dat er eenmaal in zit, is het heel lastig om ze daar weer uit te krijgen."

Waarom duurt het zo lang?
Toch is een IJmeerverbinding ruim twintig jaar na de eerste plannen nog altijd toekomstmuziek. Dat komt volgens Van Bueren doordat grote infrastructuurprojecten afhankelijk zijn van veel factoren die niet altijd voorspelbaar zijn.

Zo moet eerst duidelijk zijn hoeveel woningen er daadwerkelijk komen, hoe bewoners zich gaan verplaatsen en welke vorm van vervoer daarbij past. Daarnaast speelt geld een belangrijke rol. "Er is weinig geld voor veel projecten waaruit gekozen moet worden."

Ook nadat een project op de politieke agenda is beland, volgt vaak nog een lang traject van onderzoeken, ontwerpen en besluitvorming. "Voordat je dat hele traject hebt doorlopen en één van de gelukkigen bent die op financiering kan rekenen, ben je dus al snel een paar decennia verder."

Veel partijen aan tafel
Daar komt nog bij dat een IJmeerverbinding niet alleen een zaak van Almere is. Ook Amsterdam, de provincies Flevoland en Noord-Holland en verschillende ministeries hebben belangen bij de plannen.

"In Nederland duurt het lang omdat veel overheden zich ermee bemoeien. Die moeten het eerst met elkaar eens worden en ook nog onderling prioriteiten stellen." Volgens Van Bueren speelt bovendien mee dat Amsterdam andere infrastructurele wensen heeft die mogelijk hoger op de prioriteitenlijst staan.

Begrip voor de opstelling van Almere
Wethouder Paul Tang liet maandag opnieuw weten dat Almere perspectief wil op een IJmeerverbinding voordat grootschalig wordt gebouwd in Pampus. Van Bueren begrijpt die opstelling. "Als wethouder is het een legitieme opstelling om daarvoor te kiezen."

Tegelijkertijd wijst ze erop dat gebiedsontwikkeling altijd een kwestie is van lange adem, onderhandelen en compromissen sluiten. Of de IJmeerverbinding er uiteindelijk komt, blijft daarom onzeker. Zeker is wel dat bestuurders er ruim twintig jaar geleden al over spraken. En dat de discussie voorlopig nog niet voorbij lijkt.