omroep flevoland

De gemeente Lelystad heeft op dit moment voldoende geld om tegenvallers op te vangen, zodat grote bezuinigingen nu niet nodig zijn. Daarom is er tijd om pas komend voorjaar echt te kijken naar noodzakelijke bezuinigingen en ambities voor nieuw beleid.

"We hebben alle moeilijke keuzes bewaard tot een integrale afweging bij de kadernota in het voorjaar", zei wethouder Sanne de Wilde (financiën) donderdag bij de presentatie van de begroting 2027. Het is de eerste begroting van het nieuwe college, dat na de gemeenteraadsverkiezingen van maart aantrad met een nieuw raadsakkoord.

De negen partijen achter dat raadsakkoord (JongLelystad, PRO, D66, ChristenUnie, InwonersPartij, Leefbaar Lelystad, CDA, SP en PvdD) legden deze zomer een reeks ambities neer voor de komende vier jaar. Zoals een miljoen euro per jaar extra voor een veilig Lelystad, 750.000 euro voor het verlevendigen van de stad, maar ook een half miljoen voor zowel zorg als het ondernemersklimaat.

Dit lijstje telt op tot 3,65 miljoen euro per jaar. Het nieuwe college neemt dit bedrag vanaf 2028 jaarlijks op in de begroting als "college uitvoeringsprogramma". Volgend jaar is de helft beschikbaar om de eerste voorstellen mee te kunnen betalen. Het college komt komend voorjaar met een uitgewerkt programma.

VVD, PVV, Forum voor Democratie en Mooi Lelystad waren in juni kritisch op het raadsakkoord, dat volgens hen geen harde keuzes maakt en besluiten voor zich uitschuift. Wethouder De Wilde noemde de begroting donderdag "een verantwoord vertrekpunt. We nemen met elkaar de tijd om een afweging over onze ambities te maken."

Bezuinigen
Het raadsakkoord sprak in juni nog over de noodzaak om tot 2030 13 miljoen euro te bezuinigen. Het college begint in 2027 met zes miljoen aan bezuinigingen, om tot 2030 toe te werken naar vier miljoen. De pijn wordt verzacht dankzij extra geld uit het Gemeentefonds en doordat Lelystad van het Rijk miljoenen terugkrijgt voor onderhoud van de stad (de zogeheten ICL-gelden).

Positief is ook dat de gemeente dit jaar 21,5 miljoen op de begroting verwacht over te houden. Uit verkoop van vooral bedrijfsgrond komt er dit jaar 13,5 miljoen euro binnen. "Dergelijke inkomsten uit de verkoop van bedrijfsgrond verwachten we nog vier jaar, daarna droogt het op. Het zijn steeds eenmalige meevallers, die je boekhoudkundig ook niet zomaar mag meenemen in de begroting", aldus De Wilde.

Van overschot naar tekort
De begroting laat volgend jaar een overschot zien van ruim drie ton, maar dat beeld slaat de jaren daarna om naar tekorten: 5,7 miljoen in 2028, 10,4 miljoen in 2029, dalend naar 4,5 miljoen in 2030. Lelystad verwacht dat jaar meer geld uit het Gemeentefonds, omdat het Rijk deze pot geld anders gaat verdelen. Tegelijk wil Lelystad vanaf 2029 wel weer geld gaan lenen om grotere investeringen te kunnen doen.

Jeugdzorg
Een onveranderd zorgpunt zijn de alsmaar oplopende kosten voor de jeugdzorg. Ondanks het eind 2024 ingevoerde nieuwe beleid (knoppenplan) om de aanspraak op jeugdzorg te verminderen, blijft het aantal kinderen dat zich meldt toenemen. Ook vragen aanbieders hogere tarieven.

Dit jaar wordt een tekort verwacht van 13,1 miljoen euro. Dat bedrag blijft de komende vier jaar onveranderd. Het college kan het tekort dit jaar en in 2027 dekken uit een reserve, die hiervoor speciaal is aangelegd. Lelystad is niet de enige gemeente met hoge kosten. "Elke gemeente heeft problemen, maar bij ons is het net wat erger. Het blijft ingewikkeld", aldus de wethouder.

Toch wacht het college tot het voorjaar om - indien nodig - nieuwe maatregelen te nemen. Dat was in het raadsakkoord al aangekondigd, omdat het nieuwe college eerst wil afwachten waar het kabinet mee komt. Volgens De Wilde heeft premier Jetten recent nog bevestigd dat het kabinet in het voorjaar besluit hoe extra geld voor de jeugdzorg beschikbaar komt. Een commissie onder leiding van oud-staatssecretaris Van Ark heeft hierover in 2025 geadviseerd.

Ook de Wet maatschappelijke ondersteuning valt jaarlijks duurder uit, al denkt de gemeente de kosten te kunnen dekken met de bijdrage van het Rijk.

Voetbalvelden en Koningsdag
Tot de voorstellen in de begroting voor 2027 behoren het opnieuw inrichten en veiliger maken van de Voorstraat. Ook krijgen twee voetbalvelden kunstgras, vooruitlopend op mogelijk meer geld dat nodig is om de Voetbalvisie uit te voeren. Die wordt pas in november in de raad besproken.

De gemeente trekt twee miljoen euro uit voor de ontvangst van de koninklijke familie op Koningsdag op 27 april. Tegelijk wordt gevierd dat Lelystad het 60-jarig bestaan viert, al dateert het werkeiland Lelystad-Haven uit 1952.

De gemeente rekent erop dat het ministerie van Defensie eind dit jaar concretere voorstellen presenteert voor de stationering van F-35-straaljagers op Lelystad Airport. Voor de uitwerking met planontwikkeling, participatie en juridische en financiële ondersteuning staat 1,4 miljoen euro op de begroting. Al is wethouder De Wilde vastbesloten om de rekening hiervan op het bordje van Defensie te leggen.

De onroerend zaakbelastingen en andere heffingen gaan in Lelystad volgend jaar met 2,6 procent omhoog, ofwel gelijk aan de verwachte inflatie.

De gemeenteraad praat in oktober over de begroting en stelt die in november vast.