Subsidies van Almere en Lelystad voor nachttrein Arriva in strijd met Europees recht

FLEVOLAND • Di 17 november 2026 | 11:39 • Dinsdag 17 november 2026 | 11:39

De gemeenten Almere en Lelystad mochten geen subsidie verlenen aan vervoerder Arriva voor de nachttrein tussen Zwolle en Schiphol. Dat heeft het College van Beroep voor het bedrijfsleven dinsdag bepaald.

De rechter geeft daarmee spoorvervoerder NS gelijk, die bezwaar had gemaakt tegen de financiële steun aan zijn concurrent. De subsidiebesluiten van beide gemeenten zijn teruggedraaid. Arriva is per direct gestopt met de nachttrein vanwege de uitspraak van de rechter.

De nachttrein rijdt in de weekenden tussen Zwolle en Schiphol, met tussenstops in Lelystad, Almere en Amsterdam Zuid. De twee Flevolandse gemeenten wilden hun inwoners daarmee de mogelijkheid bieden om 's nachts voor maximaal tien euro van en naar Amsterdam te reizen.

Beide gemeenten stelden daarvoor ieder maximaal 176.923 euro beschikbaar voor een proefperiode van twee jaar, in 2025 en 2026. In totaal gaat het om maximaal 353.846 euro. Het geld was bedoeld als financiële garantie: als de verbinding met de afgesproken tarieven niet kostendekkend zou zijn, zouden de gemeenten het tekort tot een vastgesteld maximum aanvullen.

NS stapt naar de rechter
NS was het niet eens met de subsidies en maakte bezwaar. De gemeenten Almere en Lelystad wezen die bezwaren eind 2025 af, omdat zij vonden dat NS geen rechtstreeks belang had bij de financiële afspraken met Arriva.

Volgens NS ging het niet om het tegenhouden van de nachttrein, maar om de manier waarop deze werd gefinancierd. "We waren niet tegen de nachttrein, maar de constructie leek ons niet te kunnen. Nu is er dus duidelijkheid, wat ook heel fijn is voor de toekomst", zegt woordvoerder Sarah van Amerongen.

NS had zelf ook een aanbod gedaan om de nachttrein te verzorgen. Uiteindelijk ging Arriva de verbinding rijden via zogenoemde open toegang, waarbij de vervoerder zonder concessie rijdt. "Dat is top, want dan kan het zonder belastinggeld. Maar later bleek het toch nodig was. Wij vroegen ons af of dat mocht en de rechter heeft dus geoordeeld dat dat niet kan", aldus Van Amerongen.

De rechter oordeelt dat NS als concurrent van Arriva wel degelijk belanghebbende is. Bovendien hadden de gemeenten volgens het College niet de wettelijke bevoegdheid om deze subsidies te verstrekken. Ook andere subsidieregels bieden daarvoor geen juridische basis.

Arriva

Lelystad wilde al stoppen
De uitspraak komt op een opvallend moment. Vorige week donderdag besloot een meerderheid van de Lelystadse gemeenteraad al om na de huidige proefperiode te stoppen met het subsidiëren van de nachttrein. De gemeenteraad stemde met 21 stemmen voor en 15 tegen het stopzetten van de subsidie. Aanleiding zijn de tegenvallende reizigersaantallen en de hoge kosten voor de gemeente.

Tussen maart 2025 en eind juni 2026 reisden volgens cijfers van Arriva 4.595 mensen met de nachttrein. Daarvan stapten er 1.749 in Lelystad op. Volgens de partijen die het stopzetten van de subsidie voorstelden, legt de gemeente omgerekend 67 euro bij op ieder verkocht kaartje. De VVD noemde dat bedrag tijdens het debat "bizar".

Het college van burgemeester en wethouders wilde de proef juist nog een jaar verlengen en had daarvoor 85.000 euro gereserveerd. De gemeenteraad zette daar een streep door. Ook de toen nog lopende rechtszaak van NS speelde bij dat besluit een rol.

Subsidies van tafel
De rechter heeft nu niet alleen de eerdere besluiten op de bezwaren van NS vernietigd, maar ook de oorspronkelijke subsidiebesluiten van Almere en Lelystad teruggedraaid. De gemeenten moeten daarnaast samen 3.200 euro aan proceskosten van NS vergoeden. Ook moeten zij ieder bijna 400 euro aan griffierecht terugbetalen.

Wat de uitspraak betekent voor het voortbestaan van de nachttrein, is nog onduidelijk. De rechter heeft uitsluitend geoordeeld over de rechtmatigheid van de subsidies. Uit de uitspraak volgt niet dat Arriva de treinverbinding onmiddellijk moet beëindigen.

Evenmin is duidelijk hoeveel subsidie de gemeenten daadwerkelijk aan Arriva hebben betaald. De bedragen van in totaal ruim 350.000 euro waren maximale garanties voor eventuele exploitatietekorten. Als er geld is uitgekeerd, dan moet Arriva dat terugbetalen aan beide gemeenten. Het is onduidelijk hoe hoog dat bedrag kan zijn.

WhatsApp ons!
Heb jij een tip of verbetering? Stuur de redactie van Omroep Flevoland een bericht op 0320 28 5050 of stuur een mail: rtv@omroepflevoland.nl!

Maak Omroep Flevoland jouw voorkeursbron in Google
Met een nieuwe functie van Google bepaal je voortaan zelf welke bronnen je als eerste ziet wanneer je zoekt. Zo mis je nooit meer het laatste nieuws van ons. Voeg Omroep Flevoland toe aan Google!

Deel artikel