omroep flevoland

Op de Evenaar 121 mag volgens de officiële regels helemaal geen coffeeshop komen. Dat staat zwart op wit in de erfpachtakte van het pand, die de gemeente Almere in 2024 zelf heeft laten aanpassen. Dat blijkt uit onderzoek van 1Almere en Omroep Flevoland. In het document is vastgelegd dat op deze plek géén horeca is toegestaan. Een coffeeshop valt juridisch gezien onder horeca.

Toch werkt de gemeente nu aan de komst van een coffeeshop op precies die locatie in Almere Buiten. En het lijkt er vooralsnog op dat die er ook gaat komen.

Wat staat er precies in de akte?
Het pand is eigendom van de ondernemer, maar de grond eronder is eigendom van de gemeente. Dat heet erfpacht. Wie een gebouw gebruikt op grond van de gemeente, krijgt daar regels bij. Die regels worden vastgelegd in een erfpachtakte bij de notaris.

Zo'n akte bepaalt welke functie een gebouw mag hebben en wat er op die plek precies is toegestaan. Dat zijn geen vrijblijvende afspraken. De gemeente moet zich daar zelf ook aan houden, net als de eigenaar van het pand.

In de akte van 2024 staat dat het paviljoen alleen gebruikt mag worden voor maatschappelijke voorzieningen. Horeca is uitgesloten. En omdat een coffeeshop juridisch onder horeca valt, botst dat met het plan dat nu op tafel ligt. Zolang de akte niet is aangepast, geldt het horecaverbod gewoon. Dat maakt de situatie ingewikkeld. De gemeente werkt aan vergunningen, maar de basis onder het pand zegt op dit moment nog altijd: horeca mag hier niet. De gemeente erkent dat ook.

Gemeente nam zelf initiatief om horeca niet toe te staan
De gemeente drong er in 2024 zelf op aan om horeca te schrappen, terwijl zij toen al wist dat er plannen waren voor een coffeeshop op precies deze locatie.

De gemeente is nadrukkelijk gevraagd om dit toe te lichten. De officiële verklaring die we van een woordvoerder kregen is dat in de oude akte 'verkeerde voorwaarden' stonden. "We hebben aangedrongen op rectificatie omdat de notaris niet het juiste gebruik had opgenomen in de akte. Hij had namelijk opgenomen dat horeca was toegestaan, maar dat is niet zo. De notaris had de gebruiksvoorwaarden van een ander paviljoen geciteerd. En dat was voor dit paviljoen niet correct ", laat een woordvoerder van de gemeente weten. De notaris die de akte heeft laten passeren wil inhoudelijk niet reageren op vragen.

Die volgorde maakt de situatie kwetsbaar. In de buurt groeit de onrust. Tientallen bewoners zitten in een WhatsApp-groep waar een juridische strijd wordt voorbereid. Zij willen bezwaar maken tegen de exploitatievergunning, de parkeervergunning en de expliciete toestemming voor de coffeeshop. Een jurist heeft al een concept-bezwaarschrift opgesteld.

Gespecialiseerd advocaat Stef Nuijen van IJzer advocaten: "In dit geval moet de gemeente op twee manieren toestemming geven voor de coffeeshop: via het bestuursrecht (de vergunning) en via het civiele recht (het gebruik in de akte). In de praktijk betekent dit dat de gemeente, zodra zij de vergunning heeft verleend, de civielrechtelijke toestemming alleen nog kan weigeren als er zeer zwaarwegende redenen zijn.

Voor omwonenden die het niet eens zijn met de komst van de coffeeshop ligt de beste kans bij de bestuursrechter. Zij kunnen bezwaar maken als zij verwachten dat de coffeeshop merkbare gevolgen zal hebben voor hun leefomgeving. Hoe groot de kans is dat een bezwaar slaagt, hangt af van de precieze vergunning en de argumenten, maar meestal heeft de gemeente veel ruimte om haar eigen afwegingen te maken. Hierdoor is het lastig om vooraf te voorspellen hoe een rechter zal oordelen."

'Met de rug tegen de muur'
Burgemeester Hein van der Loo zegt al maanden dat de gemeente 'met de rug tegen de muur staat'. Volgens hem kan het weigeren van de vergunning leiden tot een hoge schadeclaim van de coffeeshophouder. Dat zou blijken uit juridisch advies dat aan de gemeente is voorgelegd. Over de hoogte en de onderbouwing van zo’n claim zegt Almere niets.

Opvallend is daarnaast dat de initiatiefnemer van de coffeeshop eerder is veroordeeld voor het bezit van een grote hoeveelheid softdrugs. Toch komt ze door de zogenoemde Bibob-toets heen.

Volgens prof. A. Tollenaar van de Rijksuniversiteit Groningen is dit te verklaren door de 'achterdeurproblematiek' in het Nederlandse coffeeshopbeleid: "Gedoogde verkoop gaat vaak gepaard met overtredingen, zoals opslag van een te grote voorraad. Deze overtredingen kunnen aanleiding geven voor de conclusie dat sprake is van 'ernstig gevaar' op grond waarvan de vergunning kan worden geweigerd op grond van de Wet Bibob. Maar de gemeente heeft de beleidsruimte om ook in dat geval toch een vergunning te verlenen.", zegt Tollenaar.

"Zo heeft de gemeente Tilburg expliciet in het Bibob-beleid neergelegd dat ook bij ernstig gevaar de vergunning voor een coffeeshop wordt verleend, indien dat ernstig gevaar is gebaseerd op achterdeurproblematiek, zoals inkoop en aanvoer van voorraad. In zo'n geval zou je ervoor kunnen kiezen om de vergunning te verlenen met extra voorschriften."

Komst coffeeshop niet van de baan
Almere heeft geen specifiek beleid voor dit soort situaties vastgelegd. De exploitant wordt wel verplicht de softdrugs te betrekken van legale telers, waarvan er een in Almere zit.

Duidelijk wordt dat er - ondanks belemmeringen in de akte en een eerdere veroordeling van de initiatiefnemer - de coffeeshop er waarschijnlijk gewoon komt, omdat juridisch alles gladgestreken kan worden.

Vanavond spreekt de gemeenteraad weer over de coffeeshop. Dat gebeurt deels in beslotenheid omdat raadsleden inzage hebben gekregen in het Bibob-dossier.