omroep flevoland

De reconstructie van het VOC-schip de Batavia is zaterdagochtend met succes begonnen aan de allerlaatste reis over het Markermeer naar Amsterdam. Het pronkstuk van Museum Batavialand kampt met ernstige houtrot en krijgt na groot onderhoud een permanente plek op het droge.

De afvaart van het schip bleef tot het laatste moment spannend vanwege aanhoudende windstoten op het Markermeer. Robert Waagmeester van Batavialand zegt om zes uur 's ochtends dat het groene licht nog niet is gegeven. Alle partijen die bij de oversteek betrokken zijn, zoals het personeel van de sleepboten, hakken om kwart voor zeven, een kwartier voor de geplande afvaart, de knoop door.

Waagmeester wacht in spanning op die definitieve beslissing. "Het schip kan nog wel echt tegen een stootje", legt hij uit. In de VOC-tijd voeren dit soort schepen over de oceaan naar Nederlands-Indië. "Maar als een schip in de zeventiende eeuw terugkeerde van z'n reis, geteisterd door zware windstoten, ja, dan zag het er niet zo goed meer uit." De organisatie wil het historische vaartuig in zijn geheel verplaatsen zonder enige beschadiging.

Zonder beschadigingen
Aan boord van het schip loopt oud-bouwer René van Reenen. Tussen 1986 en 1993 werkte hij op de werf in Lelystad aan de houten mastodont. "Ik kijk vooral of alles in orde is om te kunnen gaan varen op dit moment", vertelt Van Reenen. Hij noemt het vertrek een beladen moment met een dubbel gevoel.

Alles is vastgezet en gestut

"Ik vind het heel mooi dat de Batavia de kant op gaat voor serieus onderhoud, want dat is wel nodig", aldus de oud-bouwer. "En ook jammer dat hij definitief de kant op gaat, want zo'n schip moet eigenlijk in het water liggen en varen." Van Reenen prijst zich gelukkig dat hij zowel bij de allereerste vaart in 1995 als bij deze laatste tocht op het dek staat.

Rond kwart voor zeven klinkt het verlossende woord. De wind zwakt voldoende af en de oversteek krijgt groen licht. Vanaf de wal kijkt oud-scheepsbouwmeester Willem Vos toe, de man die veertig jaar geleden leiding gaf aan de bouw. Gevraagd of hij emotioneel is nu zijn meesterwerk definitief vertrekt, begint hij te lachen.

Groen licht
"Mijn ogen beginnen te tranen van de wind", grapt Vos. "Dat is een soort ouderdomskwaal, hè. Maar zo kun je ook een gebaar maken alsof je ontroerd bent." Vos had een heel ander plan voor zijn creatie. Hij wilde het schip na gedane zaken stilletjes in de Zuiderzee laten zinken, zodat zwaluwen in de masten konden nestelen en de spanten na driehonderd jaar nog zichtbaar zouden zijn.

Dat einde komt er niet. Even na zevenen trekken twee sleepboten de Batavia langzaam los van de kade. Tientallen oud-medewerkers zwaaien hun creatie uit.

"Het is de allerlaatste afvaart", benadrukt Waagmeester. Na vandaag zal de schip nooit meer in het water liggen. In Amsterdam wacht een droogdok bij Damen Shiprepair en een stalen draagstoel van 87 ton. "Daarna komt ze op een ponton terug." Dat moet op een nog nader te bepalen datum in oktober gaan gebeuren.