omroep flevoland

De problemen binnen de Lelystadse jeugdzorg zijn voorlopig nog niet opgelost, al zien sommige ouders voorzichtig wat lichtpuntjes. Twee gezinnen vertellen het verhaal achter de lange wachttijden en de moeizame zoektocht naar hulp. Vandaag: de 17-jarige Jamie en zijn moeder Sandra (51). "We werden gewoon niet serieus genomen."

Door Laura Alberts en Cindy Keijzer

Het is een druilerige woensdag als we Jamie en zijn ouders ontmoeten in een bos in Lelystad. Terwijl we samen naar een verweerde picknicktafel lopen, kijkt Jamie om zich heen en plukt hij wat aan zijn jas. Als we hem vragen hoe het gaat, begint hij te ratelen, hij is duidelijk nerveus voor het interview.

Kritisch op zichzelf
Jamie heeft zorgen over zijn kleding en of die wel goed overkomt op camera. Of hij niet toch te herkennen is en wel uit zijn woorden komt. Hij is constant hardop kritisch op zichzelf. Zijn ouders staan er een beetje ongemakkelijk bij.

Jamie wil graag zijn verhaal vertellen, samen met zijn moeder. Wel anoniem, omdat het onderwerp zo gevoelig en persoonlijk is. De echte namen van Jamie en Sandra zijn op de redactie bekend, en Omroep Flevoland heeft inzage in het zorgdossier van Jamie en zijn ouders.

Dit verhaal is onderdeel van een serie over Lelystedelingen die geen jeugdhulp kregen. Maandag vertelt Maartje over de strijd om hulp te krijgen voor haar 10-jarige zoon Rudy.

Allerlei soorten drugs
We wandelen een stukje over het schelpenpad en zo, al lopend door het bos, begint Jamie helder te vertellen. Over hoe hij 2,5 jaar geleden stopt met zijn ADHD-medicatie en begint met blowen en alcohol drinken. Steeds meer. Hoe hij allerlei soorten drugs uitprobeert, zoals snus, wiet, XTC, LSD, 3-MMC, speed en paddo's. En hoe hij door zijn drugsgebruik meermaals op de spoedeisende hulp belandt.

"Ik zat op een punt dat ik depressief en suïcidaal werd, maar het leek erop alsof het niet serieus genomen werd. Alsof het geld belangrijker was dan de mensen."

Denk jij aan zelfdoding? Bel 24/7 gratis en anoniem met 113 of chat op 113.nl

In beweging komen
Jamie zit nu twee jaar thuis en wil al een hele tijd hulp, vertelt hij. Dan gaat het om hulp bij dingen die voor veel mensen vanzelfsprekend zijn. Opstaan, naar school gaan, iets ondernemen. Voor Jamie voelt het alsof hij een gigantische drempel over moet, hij heeft geen idee hoe hij dat voor elkaar moet krijgen.

Drugs, ADHD en autisme
Ook zijn ouders lukt het niet om hem over die drempel te helpen. "Wij hebben als ouders ontzettend geprobeerd om hem wel op school te krijgen, maar dat lukt niet", vertelt Jamies moeder. "Ook dingen die hij leuk vindt, lukken hem vaak niet. Er is echt professionele ondersteuning nodig."

Dat is geen nieuw inzicht van Jamie en zijn ouders. Terwijl hij behandeld wordt bij een specialist voor verslavingszorg en de GGZ, doen ze een hulpaanvraag bij Jeugd Lelystad (JEL), de poortwachter naar de jeugdhulpverlening in Lelystad. Het is dan december 2024.

Vanwege zijn middelengebruik, ADHD en autisme zijn er verschillende hulpverleners bij Jamie betrokken, zijn ouders vragen JEL om ondersteuning bij de coördinatie daarvan. Nog belangrijker dan dat: ze willen hulp om ervoor te zorgen dat Jamie naar school gaat en op afspraken komt.

Complexe problemen
Ook Jeugd Lelystad concludeert in maart 2025 dat bij Jamie sprake is van de genoemde meervoudige en complexe problemen. Het probleem ligt volgens de poortwachter vooral bij de ouders. In de JEL-rapportage staat dat de ouders niet in staat zijn om Jamie de zo noodzakelijke hulp te bieden, hoewel Sandra begeleider is geweest in de GGZ. JEL concludeert: de ouders moeten hulp krijgen, niet Jamie.

Jamies ouders stellen in overleg met JEL de hulpvraag opnieuw op, om de focus voor hulp op Jamie te krijgen en niet op de ouders. In november 2025 wijst JEL de nieuwe aanvraag alsnog af. De problemen van Jamie zijn pubergedrag, stelt JEL.

"Het zou een fase zijn", vertelt moeder Sandra. "We moesten maar contact opnemen met een sportmakelaar." JEL sluit Jamies dossier. "Dat voelde echt als een klap in ons gezicht, na alles wat we al meegemaakt hadden. We werden gewoon niet serieus genomen."

Wanhopig
Zo belanden Jamie en zijn ouders in een vicieuze cirkel: JEL sluit Jamies dossier, zijn ouders doen een nieuwe aanvraag, het dossier wordt weer geopend, JEL wijst de hulpvraag opnieuw af en het dossier wordt weer gesloten. Na de laatste nieuwe hulpvraag blijft het lange tijd stil. Ruim een jaar later, het is dan juni 2026, is er nog altijd geen hulp.

Sandra en haar man zijn wanhopig. "Het was verschrikkelijk. Ik had echt het gevoel alsof ze het expres doen om gewoon de hulp af te houden. Iedere keer moesten we weer opnieuw een hulpvraag indienen."

Schreeuw om hulp
In de tussentijd staat het leven van Jamie stil. Hij beschrijft een periode waarin hij nauwelijks motivatie heeft om iets te doen. Hij is depressief en doet meerdere suïcidepogingen. Zelf kijkt hij daarop terug als een soort laatste hoop, een "schreeuw om hulp."

Het wachten, de stilstand: het heeft niet alleen grote gevolgen voor Jamie, ook voor zijn ouders is het zwaar. Sandra heeft een ziekte waardoor ze zelf steeds minder kan. "Er is heel veel op het bord van mijn man terecht gekomen, daardoor is hij overbelast geraakt. Dat zorgt voor nog meer spanning. En zo komen wij ook in een neerwaartse spiraal."

Een grote stap
Er zijn wel zorgorganisaties die Jamie willen helpen, ook al komt daar in eerste instantie geen vergoeding voor. Zoals begeleiders vanuit verslavingszorg en de GGZ, die Jamie helpen om uiteindelijk van de drank en drugs af te blijven.

Een grote stap, waar hij en zijn ouders enorm blij mee zijn. Tegelijkertijd staat zijn leven op alle andere gebieden stil, zegt Jamie. "Ik ben stabiel enzo, maar verder is er ook niet heel veel."

Hoe langer hoe moeilijker
Het liefst wil Jamie naar school, een opleiding doen en een baan vinden. "Het is wel een beetje zo dat hoe langer het duurt, hoe moeilijker het wordt. Je raakt steeds meer uit het ritme ofzo." De organisaties die al betrokken zijn, bieden niet de praktische begeleiding die Jamie thuis nodig heeft. Daarom kloppen hij en zijn ouders bij JEL aan.

Hartverscheurend
Sandra vindt het zwaar om haar zoon zo te zien worstelen. "Ik denk dat veel ouders dit over hun kind zullen zeggen, maar ik weet gewoon dat het een hele intelligente jongen is die heel veel kan. Maar alleen lukt het hem gewoon niet. Dat is hartverscheurend."

De afgelopen maanden lijkt de situatie te veranderen. In maart wordt de directeur van JEL door de gemeente Lelystad op non-actief gesteld en gaat er een interim-directeur aan de slag. En dan wordt de hulpvraag voor Jamie die zo vaak is afgewezen in augustus alsnog goedgekeurd.

Hulp stopt snel weer
Inmiddels is er nu een aantal weken hulp gestart waardoor het Jamie steeds vaker lukt om bijvoorbeeld naar school te gaan. Hoe dit in 2027 verder gaat, is niet duidelijk. Sandra: "Ik ben heel bang dat de hulp die net is gestart dan ophoudt."

Begin volgend jaar wordt Jamie 18. In principe valt hij dan niet meer onder de jeugdwet en zou deze vorm van hulp per direct stoppen. Voor hulp is Jamie vanaf dat moment afhankelijk van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). "Daarin is veel minder mogelijk."

Al die tijd recht op hulp
Sandra en haar man hopen dat er een uitzondering gemaakt kan worden voor Jamie zodat hij langer gebruik kan maken van jeugdhulp. Nu hun aanvraag alsnog is toegewezen, voelen ze zich gesterkt in wat ze al die tijd dachten: Jamie had recht op jeugdhulp en had die anderhalf jaar geleden al moeten krijgen. "Dan hadden we er waarschijnlijk heel anders voorgestaan. Ik vind dat JEL en de gemeente hierin echt een verantwoordelijkheid hebben."

Kijk verder dan papier
Ze hoopt dat Jamie en andere kinderen daarin tegemoet worden gekomen. Ze doet een oproep aan de gemeente en de in juni dit jaar gestarte wethouder Jeugd. Sandra: "Zorg ervoor dat het in de toekomst beter gaat. Kijk verder dan de papieren werkelijkheid. Misschien is het voor ons te laat, maar ik hoop zo dat andere gezinnen wel goed worden geholpen."

Jamie sluit zich daarbij aan, vooral voor andere jongeren die in soortgelijke situaties zitten. "Want laten we heel eerlijk zijn, ik ben er goed uitgekomen, maar er waren ook genoeg momenten dat het mijn dood had kunnen worden."

Verantwoording
Dit verhaal is onderdeel van het onderzoek van Omroep Flevoland naar de jeugdzorg in Lelystad. Zo publiceerde Omroep Flevoland eerder over de politieke chaos rond jeugdzorg in Lelystad en het integriteitsonderzoek naar voormalig JEL-directeur Tanja Boeije dat in juni dit jaar tot haar ontslag leidde.

Naast meerdere achtergrondgesprekken en het interview met Jamie en Sandra, kreeg Omroep Flevoland onder meer inzage in het zorgdossier en in mailwisselingen tussen het gezin, Jeugd Lelystad (JEL) en de gemeente Lelystad. Daarnaast is gesproken met verschillende bronnen binnen de Flevolandse jeugdzorg.

Vanwege de privacy en de gevoeligheid van de verhalen vertellen Jamie en Sandra hun ervaringen anoniem. De echte namen van Jamie en Sandra zijn op de redactie bekend.

Gemeente en JEL wijzen naar elkaar
Er is nog veel onduidelijk over hoe het er met de wachtlijsten en hulpvragen voorstond toen JEL-directeur Tanja Boeije in maart dit jaar op non-actief werd gesteld en een interim-directeur aantrad. De gemeente en JEL (Jeugd Lelystad) geven geen antwoord op vragen daarover van Omroep Flevoland.

Voor informatievoorziening over jeugdzorg in Lelystad verwijzen de gemeente en JEL naar elkaar. De jaarverslagen van JEL van 2024 en 2025 zijn nog altijd niet beschikbaar, gemeente Lelystad geeft aan dat JEL daar nog mee bezig is.

Rechtstreeks bij JEL
De gemeente benoemt dat "partijen JEL weer steeds beter weten te vinden. Hier was herstel op nodig en we zijn blij dat dit actief is opgepakt." Ook komen er volgens de gemeente meer aanmeldingen rechtstreeks bij JEL binnen, in tegenstelling tot de afgelopen jaren, toen de meeste meldingen via de medische route verliepen. "Daardoor kan JEL snel handelen op de inzet, doorverwijzing of afschaling van een vraag om gespecialiseerde hulp."

Interim-directeur Ellen Wichard van JEL heeft het interviewverzoek van Omroep Flevoland afgeslagen.