omroep flevoland

De problemen binnen de Lelystadse jeugdzorg zijn voorlopig nog niet opgelost, al zien sommige ouders voorzichtig wat lichtpuntjes. Dit is het derde verhaal over de moeizame zoektocht naar hulp. Vandaag: Nick Breunis is gespecialiseerd cliëntondersteuner voor Metgezel en werkt sinds twee jaar met verschillende gezinnen in Lelystad. Hij reflecteert op zijn ervaringen in de hoofdstad: "Je kunt er maar beter op tijd bij zijn."

Door Laura Alberts en Cindy Keijzer

Breunis begeleidt tientallen gezinnen in Midden-Nederland, waarvan een deel in Lelystad. Iedereen die in de zorg vastloopt, heeft recht op een onafhankelijke cliëntondersteuner. In veel gevallen wordt dit gefinancierd vanuit het ministerie van Volksgezondheid.

"In deze gemeente voel ik altijd dat je heel erg je best moet doen", vertelt Breunis. "Dat je moet kunnen aantonen dat je zorg echt nodig hebt. En dat is een beetje de omgekeerde wereld. Want mensen die in de problemen zitten, hebben daar niet altijd de draagkracht voor, of bijvoorbeeld de kennis en kunde."

Dit verhaal is onderdeel van een drieluik. In deel 1 vertelde de 17-jarige Jamie zijn verhaal. Ondanks zijn drugsverslaving kreeg hij lange tijd geen jeugdhulp. In deel 2 vertelde Maartje over de strijd om hulp te krijgen voor haar 10-jarige zoon Rudy.

Vertrouwen kwijtgeraakt
Breunis ziet overeenkomsten in de ervaringen van gezinnen in Lelystad. Zoals dat er na een hulpvraag wordt aangegeven dat de problemen niet bij het kind liggen, maar bij de ouders en de opvoeding.

"Dat maakt ouders onzeker. Dan kiezen mensen ervoor om te gaan duiken, zo van: we houden alles binnen onze muren en proberen gewoon te overleven." Eén van de gezinnen die hij begeleidt, probeert te verhuizen naar een andere gemeente. Het gezin is het vertrouwen in de gemeente Lelystad kwijtgeraakt.

Problemen stapelen op
De zorgen om een kind ontstaan niet ineens, meestal heeft een gezin al een traject doorlopen voordat het bij jeugdhulp terecht komt, vervolgt Breunis. "Zodra ze die hulp niet krijgen, zie je dat ze de moed verliezen en de problemen zich blijven opstapelen."

En zo komen gezinnen in een neerwaartse spiraal terecht. "Verzuim op school wordt groter, andere instanties uiten hun zorgen. Ze raken meer met de politie in aanraking, ouders raken hun werk kwijt, omdat ze zelf zorg moeten geven. De problematiek verlegt zich en ook de kosten. Zo hebben ouders ook weer meer hulp nodig."

Geen hulp kost meer geld
Het uitblijven van hulp heeft op alle aspecten van het leven en het gezinsleven effect. "De impact op een gezin is enorm en dit wordt vaak niet meegewogen in de kosten. Uiteindelijk kost het de maatschappij zo veel meer geld. Je kunt er maar beter op tijd bij zijn, zo kun je problemen vroegtijdig bij de kern oppakken."

Er is nog veel onduidelijk over hoe het er met de wachtlijsten en hulpvragen voorstond toen JEL-directeur Tanja Boeije in maart dit jaar op non-actief werd gesteld en een interim-directeur aantrad. JEL (Jeugd Lelystad) is de poortwachter van de gemeente naar de jeugdzorg in Lelystad.

Herstel nodig
Voor informatievoorziening over de Lelystadse jeugdzorg verwijzen de gemeente en JEL naar elkaar. De jaarverslagen van JEL van 2024 en 2025 zijn nog altijd niet beschikbaar, de gemeente Lelystad geeft aan dat JEL daar nog mee bezig is. De gemeente benoemt dat "partijen JEL weer steeds beter weten te vinden. Hier was herstel op nodig en we zijn blij dat dit actief is opgepakt."

Ook komen er volgens de gemeente meer aanmeldingen rechtstreeks bij JEL binnen, in tegenstelling tot de afgelopen jaren, toen de meeste meldingen via de medische route verliepen. "Daardoor kan JEL snel handelen op de inzet, doorverwijzing of afschaling van een vraag om gespecialiseerde hulp."

Vriendelijk maar stroperig
Ook gespecialiseerd cliëntondersteuner Breunis ziet voorzichtig wat verbetering na de politieke chaos rond jeugdzorg de afgelopen jaren en de nonactief-stelling en daarna het ontslag van voormalig JEL-directeur Tanja Boeije in juni dit jaar.

"Ik merk dat het wat vriendelijker wordt, wat toegankelijker", zegt Breunis. "Maar het is nog steeds stroperig en vraaggericht. Dezelfde boodschap maar met een vriendelijk gezicht. Je krijgt een ja of een nee, er zit geen samenwerking in."

'Bel JEL niet'
Hij constateert dat de gemeente veel aandacht heeft voor het herstel van de bedrijfscultuur van JEL. "Maar ik heb nog geen acties naar gezinnen toe gezien. Daar is herstel en transparantie minstens zo belangrijk." Hoe de ervaringen van gezinnen nu nog doorwerken, merkt hij regelmatig. "Er zijn echt ouders die mij op het hart drukken: 'Bel alsjeblieft niet JEL'."

Een meer open blik vanuit JEL en de gemeente is hard nodig, constateert Breunis. "Je moet niet alleen kijken naar de hulpvraag maar ook naar wat er nodig is om zo'n hulpvraag te formuleren. Nu haken mensen daarop af."

Jeugdhulp is geen kostenpost, maar een investering, bepleit Breunis. "Iemand van 16 met problematiek wordt vanzelf een keer 18 of 21. Sommige problemen lossen zichzelf op, maar veel ook niet. We moeten goed zijn voor onze jeugd, want die gaan nog heel lang mee."

Verantwoording
Dit verhaal is onderdeel van het onderzoek van Omroep Flevoland naar de jeugdzorg in Lelystad. Dit is het derde deel van een drieluik over de ervaringen achter de lange wachtlijsten en de zoektocht naar hulp. Zo vertelden Jamie (17) en zijn moeder over hoe jeugdhulp uitbleef ondanks zijn verslaving en complexe problemen. Moeder Maartje vertelde over de strijd voor hulp voor haar 10-jarige zoon Rudy.

Voor deze artikelen heeft Omroep Flevoland naast de interviews met de betrokken gezinnen onder meer inzage gekregen in hun zorgdossiers en in mailwisselingen tussen de gezinnen, Jeugd Lelystad (JEL) en de gemeente Lelystad. Daarnaast is gesproken met verschillende bronnen binnen de Flevolandse jeugdzorg.

Voor deze productie en het bredere onderzoek heeft Omroep Flevoland de gemeente Lelystad en Jeugd Lelystad meermaals vragen gesteld over de lopende zaken en de stand van de jeugdzorg in Lelystad. Daarop zijn geen inhoudelijke antwoorden gekomen. De interim-directeur van JEL Ellen Wichard heeft het interviewverzoek van Omroep Flevoland afgeslagen.