omroep flevoland

De problemen binnen de Lelystadse jeugdzorg zijn voorlopig nog niet opgelost, al zien sommige ouders voorzichtig wat lichtpuntjes. Dit is het tweede verhaal over de gezinnen achter de lange wachtlijsten en de moeizame zoektocht naar hulp. Vandaag: hoe de hulpvraag voor de 10-jarige Rudy een voortdurende strijd werd om überhaupt gehoord te worden.

Door Laura Alberts en Cindy Keijzer

In de tuin van haar Lelystadse woning komt moeder Maartje ons hartelijk tegemoet, zich een weg banend door het vele speelgoed dat er ligt. Maartje (44) werkt parttime in het onderwijs en is daarnaast vooral druk met haar gezin, in het bijzonder de zorg voor haar zoon Rudy (10).

Om hem te beschermen, wil ze dat hij anoniem blijft. Maartje en Rudy zijn dan ook niet hun echte namen.

Samen lopen we naar binnen, waar de jongen ons in de gang al staat op te wachten. Hij is meteen op zijn hoede, lijkt aan te voelen dat er over hem gepraat gaat worden. Buiten lonkt het lekkere weer en het speelgoed, maar Rudy heeft er geen interesse in.

Dit verhaal is onderdeel van een drieluik. Zondag kwam het verhaal van de 17-jarige Jamie online die ondanks zijn drugsverslaving geen jeugdhulp kreeg. Morgen reflecteert gespecialiseerd cliëntondersteuner Nick Breunis op wat hij de afgelopen twee jaar in Lelystad heeft gezien in de jeugdhulp en wat er nodig is voor de toekomst.

Luid protest
Nadat Rudy heeft geholpen met drinken inschenken, geeft Maartje hem de keuze: naar buiten of naar boven. Terwijl zijn jongere broertjes buiten aan het spelen zijn, roept Rudy hard dat hij "echt niet weggaat." Dan begint de onderhandeling. Eerst probeert Maartje hem voorzichtig zover te krijgen dat hij ergens anders gaat spelen. Rudy is onvermurwbaar.

Vervolgens doet zijn vader een poging, wat dwingender. Uiteindelijk moet Rudy fysiek en luid protesterend naar buiten worden geleid. Zijn broertjes kijken ondertussen niet op of om, gedoe om kleine dingen is met Rudy dagelijkse kost.

Uitbarstingen
Rudy heeft autisme en een gedragsstoornis, waardoor hij constant de confrontatie zoekt, moeite heeft zich te concentreren en lastig contact maakt. Maartje vindt het belangrijk om te vertellen dat Rudy ook veel goede eigenschappen heeft. Hij helpt met de zorg voor zijn broertjes en speelt graag met andere kinderen.

Tegelijkertijd kunnen de meest basale dingen in het leven van Maartje en haar gezin uitlopen op een agressieve uitbarsting van Rudy. Dat blijkt ook uit de onderzoeksrapportage van Jeugd Lelystad (JEL) over hem.

JEL is de gemeentelijke poortwachter naar de jeugdzorg in Lelystad. Omroep Flevoland heeft inzage in het jeugdhulpdossier van Rudy gekregen, waaronder deze rapportage.

Even schoenen aantrekken
Escalaties met Rudy ontstaan makkelijk, waarbij hij gaat "schoppen, slaan of schelden", zo staat in de JEL-rapportage uit 2024. "Zijn uitbarstingen kunnen bijvoorbeeld ontstaan door het contact met zijn broer, als hij 'nee' als antwoord krijgt of als iets in zijn hoofd anders gaat dan zijn ouders zeggen."

Als Maartje Rudy bijvoorbeeld vraagt even zijn schoenen aan te trekken, draait het uit op een scheldtirade. De mededeling dat ze naar school gaan, loopt uit op een eindeloze discussie. Daardoor is ze de hele dag bezig met het kiezen van de juiste woorden en met proberen om er naast de zorg voor Rudy ook voor haar twee andere kinderen te zijn.

Driftbuien
Dat is niet alleen thuis een probleem, maar ook op school en in de buitenschoolse opvang (BSO). Rudy gaat twee dagen per week naar een sportopvang waar hij goed op z'n plek is en zijn gedrag te overzien is.

Als deze BSO in 2024 stopt, moet hij naar een reguliere BSO. Na een maand gaat dat mis: Rudy is er niet meer welkom. De organisatie geeft aan dat zijn driftbuien voor onveilige situaties voor de andere kinderen zorgen.

Zorg van opa
Voor zijn ouders betekent dat niet alleen dat Rudy een plek kwijtraakt, maar ook dat er ineens een praktisch probleem ontstaat: waar kan hij na school terecht? Maartje en haar man werken allebei en hebben voor drie dagen na school opvang nodig. Eén dag per week verzorgt Rudy's opa die, maar dan zijn er nog twee dagen over.

Daar begint een nieuwe zoektocht. Niet naar zomaar een opvangplek, maar naar een plek waar Rudy de begeleiding krijgt die hij nodig heeft en waar hij veilig opgevangen kan worden. Voor zowel hemzelf als voor de andere kinderen in de opvang.

Een koptelefoon als oplossing
Die plek wordt gevonden: een zorgboerderij waar hij welkom is, en die passend is volgens zowel de zorgboerderij als een psychiater van de Flevolandse GGZ. Er is nog één ding nodig: de goedkeuring van JEL. Daar gaat het mis, vertelt Maartje. "Zij zeiden: hij gaat naar een gewone school, dus hij moet ook naar een gewone BSO kunnen."

In een mail aan Maartje suggereert de jeugdprofessional van JEL om Rudy op de BSO te laten helpen op de babygroep of een koptelefoon te dragen. De BSO heeft Rudy dan al weggestuurd, omdat ze hem niet de opvang kunnen bieden die hij nodig heeft.

Elke dag bellen
"We kwamen geen stap verder met JEL", vervolgt Maartje. JEL wil alleen gezinsbegeleiding toekennen, zodat Maartje en haar man beter met Rudy om leren gaan. Dit traject hebben ze al eerder doorlopen, wat ook in hun dossier staat. Maartje tekent daarom bezwaar aan bij JEL. Het besluit laat op zich wachten, en in de tussentijd is er geen opvang voor Rudy.

Naar de gemeente
Elke week dat het langer duurt, zorgt voor meer stress, vertelt Maartje. Maar ze geeft niet op. "Er is een periode geweest van drie maanden dat ik bijna dagelijks aan het bellen was, om op de een of andere manier te krijgen wat we nodig hadden. Het kostte veel energie en zorgde voor veel frustratie en boosheid."

Maartje probeert op alle mogelijke manieren aandacht voor haar zaak te krijgen, uiteindelijk belandt ze bij de manager Jeugd van de gemeente. Ook dat levert niets op: die stuurt haar weer terug naar JEL.

Een lichtpuntje
Een eerste lichtpuntje is er begin 2025: na een bezwaarschrift van Maartje krijgt Rudy alsnog hulp via JEL. Vanaf dat moment krijgt Rudy een begeleider die één middag per week na school activiteiten met hem onderneemt en hem op sociaal en emotioneel gebied begeleidt.

Maartje is er blij mee, ook al is het minder dan waar het gezin om gevraagd heeft en in een andere vorm dan wat de zorgboerderij en GGZ-psychiater adviseerden. Als in maart van dit jaar een interim-directeur bij JEL aan de slag gaat, doet Maartje direct een nieuwe aanvraag.

Nieuw beleid, nieuwe kansen
"Toen ik hoorde wat er allemaal speelde, ook door jullie berichtgeving, heb ik meteen een nieuwe aanvraag gedaan. Ik dacht: nieuw beleid, nieuwe kansen." Dat lijkt vooralsnog goed uit te pakken, eind deze zomer krijgt ze te horen dat Rudy ook voor een tweede dag begeleiding krijgt.

Maartje hoopt dat de zoektocht naar hulp in de toekomst geen strijd meer voor gezinnen hoeft te zijn, zoals het dat wel voor haar en haar gezin is geweest. Haar oproep aan de deze zomer gestarte wethouder Jeugd is simpel: "Hou het goed in de gaten. Het lijkt er nu positief uit te zien, maar blijf dat monitoren. Sta open voor de burgers. Dus als er iemand met je in gesprek wil of een e-mail stuurt, reageer daar alsjeblieft op."

Verantwoording
Dit verhaal is onderdeel van het onderzoek van Omroep Flevoland naar de jeugdzorg in Lelystad. Zo publiceerde Omroep Flevoland eerder over de politieke chaos rond jeugdzorg in Lelystad en het integriteitsonderzoek naar voormalig JEL-directeur Tanja Boeije dat in juni dit jaar tot haar ontslag leidde.

Naast meerdere achtergrondgesprekken en het interview met Maartje, kreeg Omroep Flevoland onder meer inzage in het zorgdossier en in mailwisselingen tussen het gezin, Jeugd Lelystad (JEL) en de gemeente Lelystad. Daarnaast is gesproken met verschillende bronnen binnen de Flevolandse jeugdzorg.

Vanwege de privacy en de gevoeligheid van de verhalen vertelt Maartje haar ervaring anoniem. De echte namen van Maartje en haar zoon Rudy zijn op de redactie bekend.

Gemeente en JEL wijzen naar elkaar
Er is nog veel onduidelijk over hoe het er met de wachtlijsten en hulpvragen voorstond toen JEL-directeur Tanja Boeije in maart dit jaar op non-actief werd gesteld en een interim-directeur aantrad. De gemeente en JEL (Jeugd Lelystad) geven geen antwoord op vragen daarover van Omroep Flevoland.

Voor informatievoorziening over jeugdzorg in Lelystad verwijzen de gemeente en JEL naar elkaar. De jaarverslagen van JEL van 2024 en 2025 zijn nog altijd niet beschikbaar, gemeente Lelystad geeft aan dat JEL daar nog mee bezig is.

Rechtstreeks bij JEL
De gemeente benoemt dat "partijen JEL weer steeds beter weten te vinden. Hier was herstel op nodig en we zijn blij dat dit actief is opgepakt." Ook komen er volgens de gemeente meer aanmeldingen rechtstreeks bij JEL binnen, in tegenstelling tot de afgelopen jaren, toen de meeste meldingen via de medische route verliepen. "Daardoor kan JEL snel handelen op de inzet, doorverwijzing of afschaling van een vraag om gespecialiseerde hulp."

Interim-directeur Ellen Wichard van JEL heeft het interviewverzoek van Omroep Flevoland afgeslagen.