omroep flevoland

Door het nieuwe maaibeleid van de provincie en andere wegbeheerders worden bermen sinds 2020 steeds minder gemaaid, of worden alleen bepaalde delen weggehaald. Dat is goed voor bijen en insecten en levert een mooi kleurrijk plaatje op. Maar er zit ook een groot nadeel aan, namelijk dat het giftige jacobskruiskruid zich makkelijk kan verspreiden.

Het kruid is een groot probleem voor boeren, omdat het zeer giftig is voor de meeste dieren. "Het probleem is sluipenderwijs best groot geworden", zegt Suzanne Miezgiel van landgoed Roggebotstaete in Dronten." Er zit een giftige stof in jacobskruiskruid en als dieren dat binnen krijgen dan stapelt het zich op in de lever. Als je er een bepaalde hoeveelheid van binnen hebt gekregen, dan gaat je lever kapot en daar is niks meer aan te doen."

In het hooi
Dieren eten het jacobskruiskruid in principe niet als ze hem in het veld tegenkomen, omdat de plant vrij bitter is. Het gevaar zit hem vooral in dat als het veld gemaaid wordt het in het hooi terecht kan komen. "Als het kruid wordt gedroogd dan gaat de bitterstof er uit dus is het voor de koe niet herkenbaar dat het kruid tussen het hooi zit. Zo krijgen ze het dus binnen. Zelfs als ze er dagelijks maar een klein beetje van eten dan is het al gevaarlijk."

Boeren die hun land gemaaid hebben en het gras willen verkopen, moeten door middel van een certificaat aangeven dat het hooi jacobskruiskruid-vrij is. "Nu is het ook zo dat al het materiaal dat in het krachtvoer gaat, dus wat naar de grasdrogerijen gaat, allemaal bemonsterd wordt of het er wel of niet in zit. Als ze het vinden dan kun je je gewas niet meer verkopen."

Ingezaaid in bermen
Volgens Miezgiel kwam het kruid 30 jaar geleden bijna niet voor in Nederland. "Sindsdien is het op een heleboel plekken in bermen gezaaid door verschillende overheden. Van daaruit heeft het zich de natuurgebieden en de bossen in verspreid. Dus hij komt nu hier heel algemeen voor langs de Vossemeerdijk en Drontermeerdijk, daar staat hij volop in bloei."

Omdat de plant niet gegeten wordt door dieren en andere grassen en planten er omheen wel, krijgt hij alle kansen om zich te verspreiden. Zo groeit hij bijvoorbeeld ook volop in de Oostvaardersplassen. "Het is alleen makkelijk te bestrijden als het er maar een paar zijn, dan kun je ze er met wortel en al uittrekken. Als het er zoveel zijn dat ze er niet uit te trekken zijn, moet je gaan maaien."

Het jacobskruiskruid lijkt veel op het sint-janskruid. De een is giftig, terwijl het sint-janskruid juist een genezende werking zou hebben.

Broedkamer voor insecten
Juist dat maaien is iets waar bijvoorbeeld de Vlinderstichting op tegen is, omdat volop bloeiende bermen een 'broedkamer voor insecten' zijn en de plant rijk is aan nectar. De stichting is dan ook tegen radicale actie tegen de plant. Het Flevo-landschap staat er genuanceerder in, vertelt een woordvoerder: "Als terreinorganisatie vinden we de natuur het belangrijkste. Maar we zoeken ook naar de middenweg. Op overgangen naar aangrenzende agrarische percelen zou je bijvoorbeeld net voor dat het in bloei komt kunnen maaien."

Sinusmaaien
Een oplossing voor het probleem ziet Margriet Brouwer van Landschapsbeheer Flevoland in het 'sinusmaaien'. Daarbij zou een maaier het schadelijke jacobskruiskruid weg kunnen maaien en de rest van de planten laten staan. Ook adviseert ze overheden die bermen willen inzaaien om bloemmengsels te gebruiken waar het kruid niet in zit. Of nog beter, om bermen niet in te zaaien maar om de al aanwezige plantensoorten door goed beheer tot bloei te laten komen.

In deze oplossingen kan Miezgiel zich wel vinden. Het sinusmaaien passen ze op landgoed Roggebotstaete al toe. Maar zolang het kruid bloeit in de bermen is de kans groot dat het zich blijft verspreiden. "De overheid zou eigenlijk moeten zorgen dat hij zich niet meer vanuit de berm kan verplaatsen. Op tijd maaien dus. En vooral niet meer inzaaien. Er zijn nog steeds bloemmengsels waar het in zit. Ook bij zaadbedrijven moet het besef komen dat je dit eigenlijk niet meer kan maken."