omroep flevoland

Het rommelt in de Oostvaarderskliniek in Almere. De tbs-instelling heeft te maken met een crisissituatie. Afgelopen vrijdag overleed een patiënt, vermoedelijk door drugsgebruik. Begin mei gebeurde dat ook al. De Inspectie Justitie en Veiligheid gaat nu met de kliniek in gesprek en mogelijk wordt de Oostvaarderskliniek onder verscherpt toezicht geplaatst. Maar wat is er allemaal aan de hand?

De eerste incidenten vonden plaats in 2020. Een toen 37-jarige patiënt kreeg een uur lang onbegeleid verlof om boodschappen te doen. Na dat uur was hij niet teruggekeerd en werd er alarm geslagen.

Tijdens zijn tijd buiten bleek hij een 51-jarige vrouw te hebben overvallen en verkracht. Hij kreeg daar uiteindelijk drie jaar celstraf voor en tbs met dwangverpleging.

In dezelfde maand raakte een medewerkster van de kliniek ernstig gewond nadat een patiënt haar meerdere keren met een mes had gestoken.

In september 2022 werd bekend dat een medewerker van de kliniek ontslagen is nadat hij seksuele handelingen zou hebben afgedwongen met een patiënt. De politiek in Den Haag reageerde daarop. Zo wilde de PVV dat de Oostvaarderskliniek moest sluiten. Twee dagen later stapte de directeur op.

Onderzoek naar reeks incidenten
Door de incidenten in de tbs-kliniek besloot demissionair minister voor Rechtsbescherming Franc Weerwind in september 2022 een onderzoek in te stellen naar alle misstanden. Dat liet hij weten in een kamerbrief.

Door die brief kwamen er meer incidenten aan het licht. Zo zou een leidinggevende grensoverschrijdend gedrag hebben vertoond en een andere medewerker zou een seksuele relatie hebben met een tbs-patiënt. Die is daarna ontslagen.

Ook zou een medewerker zwanger zijn geraakt door een tbs'er. Eén van de voormalige medewerkers gaf zelfs aan dat er 'volop relaties waren tussen medewerkers en patiënten'.

Lees ook: Een therapeut die een relatie krijgt met een tbs'er: hoe ontstaat dat?

Maar daar bleef het niet bij: een week later, op 6 oktober 2022 vertelde oud-medewerker Evita de Miranda dat er een huwelijk is voltrokken tussen een tbs'er en een medewerker. De toen bekende problemen zouden het topje van de ijsberg zijn. De oud-medewerkers spraken over een 'doofpotcultuur'.

Ruim een week later bleken vier medewerkers van de kliniek geschorst te zijn na een onderzoek en nog een week later werd een andere medewerker op non-actief gesteld. Een vrouwelijke leidinggevende zou een relatie hebben met een patiënt. Een onderzoek werd daarop ingesteld. Het vijfde onderzoek in totaal.

Lees ook: Reconstructie tbs-kliniek: 'Intimidaties en relaties aan de orde van de dag'

Ook de gegevens van de tbs'ers zouden niet goed afgeschermd worden. Zo bleek eind 2022 dat twee tbs-patiënten toegang hadden tot het interne rapportagesysteem van de Oostvaarderskliniek. De kliniek stelde daarop weer een onderzoek in en de twee tbs'ers werden overgeplaatst.

Demissionair minister Weerwind

Zo was er veel wantrouwen tussen de medewerkers en leidinggevenden. Het toezicht op de spullen die de kliniek binnenkwamen, was niet op orde. Daarnaast kregen nieuwe medewerkers te weinig begeleiding en werden ze niet goed genoeg ingewerkt, luiden de conclusies.

Uit het onderzoek bleek dat de medewerkers wel een oplossing zagen in het aanstellen van vertrouwenspersonen. Daarnaast gaven de onderzoekers aan dat er een goed werkend meld- en opvolgingssysteem moet komen.

De algemeen directeur van de Oostvaarderskliniek Elles Tillema-van Loo beloofde verbetering. "Ik heb er alle vertrouwen in dat we komende jaren mooie stappen gaan zetten in de kliniek."

Toch weer misstanden
Na het onderzoek van demissionair minister Weerwind kwamen er toch weer meldingen van misstanden in de tbs-kliniek. Eind maart dit jaar werd een sociotherapeut op staande voet ontslagen, nadat bekend werd dat de medewerker een ongepaste relatie zou hebben met een patiënt. Dat gebeurde ook nog eens begin juni.

Maar daar bleef het niet bij. Begin mei overleed een tbs'er aan een niet-natuurlijke dood. Het vermoeden ontstond dat de patiënt overleed aan het gebruik van drugs. Dit weekend was er weer een sterfgeval. Vermoedelijk ook door drugs. Een andere tbs-patiënt werd afgevoerd naar het ziekenhuis.

Kliniek wil uitbreiden
In 2021 liet de Oostvaarderskliniek weten uit te willen breiden. Aan de achterkant van het gebouw moest een gebouw komen waar plek is voor 58 extra opnames.

Dat stuitte op overwegend positieve reacties van buurtbewoners, maar het zorgde ook voor weerstand. Buurbewoners richtte dan ook een werkgroep op tegen uitbreiding.

Eind oktober 2022 gaf demissionair minister Franc Weerwind aan om de komende tijd nog niet de Almeerse kliniek uit te laten breiden. Volgens hem moet de situatie in de kliniek eerst op orde zijn, voordat uitbreiding mogelijk is.

Toezicht
De Inspectie Justitie en Veiligheid (IJV) en Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) gaan begin volgende maand in gesprek met de kliniek. Daarna wordt besloten of intensiever toezicht nodig is.