omroep flevoland

Rechtszaken van jeugdzorgaanbieders tegen de gemeente Lelystad tonen aan dat hun samenwerking de laatste tijd niet goed loopt. Maar al in 2023 waren er duidelijke signalen dat de samenwerking tussen de gemeente, Jeugd Lelystad (JEL) en aanbieders niet botert. Een onderzoek is destijds als onvoldoende afgekeurd en in een la verdwenen.

Dat er problemen spelen rond de jeugdzorg in Lelystad is al langer bekend. De gemeente heeft een verschil van inzicht met andere gemeenten over hun onderlinge samenwerking. Maar ook zorgaanbieders ervaren veel problemen. Dinsdag dient er een tweede kort geding, nadat vorige maand drie jeugdbeschermingsinstanties naar de rechter stapten omdat de gemeente en instantie Jeugd Lelystad (JEL) de jeugdwet niet zouden naleven.

Diverse politieke partijen zoals PvdA, GroenLinks, Mooi Lelystad en de ChristenUnie geven aan dat ze signalen ontvangen van medewerkers uit de jeugdzorg. Ook bij Omroep Flevoland hebben zich de afgelopen maanden verschillende betrokken partijen gemeld.

Toch zijn niet alle politieke partijen hier al van overtuigd, bleek tijdens de raadsvergadering van vorige week dinsdag. Zo ging Marten Tilstra van de VVD er vanuit dat deze problemen pas recent zijn ontstaan en vroeg Scarlett Zegstroo van de PVV zich af of het niet maar om één zorgpartij gaat.

Aan het onderzoek deden 13 jeugdorganisaties mee. Echter, toen het klaar was en het conceptrapport besproken werd met de gemeente, besloot het college van burgemeester en wethouders de uitkomst niet bekend te maken.

Miscommunicatie
Een woordvoerder van wethouder Messlink-Dijkstra laat weten dat het onderzoek niet goed genoeg was en dat dit lag aan miscommunicatie. "Dit onderzoek is stopgezet omdat het conceptrapport niet voldeed aan de inhoudelijke en methodologische eisen die wij daaraan stellen. Het resultaat sloot onvoldoende aan op de bedoeling van de opdracht."

Volgens 7 betrokken partijen waar Omroep Flevoland mee heeft gesproken was dit rapport wel degelijk relevant. Het onderzoek legde een groot probleem bloot over de samenwerking tussen aanbieders en Jeugd Lelystad (JEL) en haar bestuurder Tanja Boeije. Deze partijen willen anoniem blijven uit angst tegengewerkt te worden als hun naam of organisatie wordt genoemd.

Lees ook: Crisis rondom jeugdzorg Lelystad: wat is er aan de hand?

Efficiënter en goedkoper
Even terug in de tijd: JEL is in 2021 opgericht om jeugdhulp efficiënter in te richten en om strakker op de financiën te zitten. Er ging namelijk veel te veel geld naar jeugdzorg en de gemeente moest bezuinigen. Doet JEL dan niet gewoon wat ze moet doen? Volgens verschillende bronnen is JEL hier veel te rigoureus in.

Tanja Boeije (rechts)

Kees Bakker

Wethouder Annemieke Messelink-Dijkstra is verantwoordelijk voor het beleid rondom de jeugdzorg en dat dit goed wordt uitgevoerd door JEL. Politieke partijen in de gemeenteraad hebben dan weer als taak om te controleren of wethouders en de burgemeester hun werk goed doen.

Twee andere bronnen wijzen Omroep Flevoland op de zeer nauwe werkrelatie tussen JEL cq Boeije en de wethouder. "Het is gebruikelijk dat de afdeling sociaal domein daar tussen zit, maar de lijntjes tussen de JEL-directeur en wethouder zijn zeer kort en direct. Dat is niet goed." Vragen van Omroep Flevoland aan Tanja Boeije werden niet beantwoord, een woordvoerder van de wethouder gaf aan ook voor Boeije te spreken.

Ten onrechte weigert de gemeente beschikkingen goed te keuren, zelfs als een rechter hiertoe heeft besloten, zeggen aanbieders. Zij zeggen ook dat ze geregeld worden weggezet als zakkenvullers, die er alleen maar zijn om aan de zorg te verdienen.

Tijdens de recente rechtszaak van drie jeugdbeschermingsorganisaties verbaasden zij zich erover dat een accountmanager van de gemeente over de beschikkingen zou beslissen. Zij trokken de (gedragswetenschappelijke) kennis van de manager in twijfel, want haar beslissing heeft gevolgen voor of en hoe een kind wordt geholpen. Daarmee zit de gemeente op de stoel van de behandelaar. Wethouder Messelink reageerde tijdens de rechtszaak dat de gemeente het recht heeft om te beoordelen of een behandeling echt noodzakelijk is.

Wat als eerste opvalt is dat er maar weinig deelnemers zijn aan het onderzoek. Van de 1537 ouders en 711 kinderen die zijn aangeschreven hebben er maar 148 ouders de vragenlijst ingevuld en 44 jongeren. Waarom dit aantal zo laag is, wordt niet duidelijk, maar het onderzoek heeft daarom volgens het rapport een 'indicatief' karakter.

Onvoldoende
De jeugdhulp scoort op alle fronten minder goed dan vorig jaar. Ook vergeleken met andere gemeenten scoort Lelystad lager. Hoewel in de samenvatting van het onderzoek wordt aangegeven dat deelnemers neutraal tot positief zijn over JEL, krijgt ze een rapportcijfer van 5,1. In 2020, een jaar voordat JEL opgericht werd, kreeg de jeugdhulp nog een 6,5.

In de opmerkingen die in het rapport staan gaat het vaak over lange wachttijden en dat er elke keer andere hulpverleners worden ingezet. Daarnaast zegt een deelnemer: "Het onderzoek van een zorgverlener wordt in principe nog een keer overgedaan door JEL, heel raar". Een ander: "JEL doet slecht onderzoek. Ze luisteren niet en ik voel me niet gehoord."

Anders
Verschillende jeugdhulporganisaties geven zelf aan dat ze ook vinden dat het anders moet. Daarover willen ze graag in gesprek met de wethouder. Echter is er volgens de zorgorganisaties veel wantrouwen vanuit de wethouder. "Alsof we alleen maar denken aan onze eigen bedrijfsvoering en niet overstijgend kunnen praten".

Via een schriftelijke reactie krijgen we hier een weinig concreet antwoord op: "We hebben gekozen voor een andere aanpak om de samenwerking in de jeugdketen te verbeteren. We werken vanuit een gedeeld vertrekpunt en pakken de problemen aan die in de praktijk worden ervaren." Aangezien de problemen sinds 2023 niet zijn opgelost, lijkt deze werkwijze weinig vruchtbaar.

Om uitsluitsel te geven over de inhoud van het rapport heeft Omroep Flevoland gevraagd om dit te mogen inzien. Helaas werd op deze vraag niet gereageerd.
Uiteindelijk is vorige week tijdens de raadsvergadering wel een voorstel aangenomen om een nieuw onderzoek te starten naar de samenwerking in de jeugdzorg. Dit wilde de wethouder alleen niet schriftelijk maar door middel van gesprekken. De motie roept op tot een uitgebreid onderzoek, waarbij een onafhankelijke partij bij deze gesprekken aanzit.

Lees ook: Raad wil meer inzicht in moeizame samenwerking jeugdzorg