omroep flevoland

Er is grote onrust binnen de gemeente Lelystad. De meerderheid van het college van burgemeester en wethouders trekt de vakbekwaamheid van ambtenaren in twijfel. Die zouden bijvoorbeeld de uitvoering van beleid tegenwerken, waardoor onder meer de uitvoering van de jeugdhulp en woningbouw vertraging oplopen. Het college heeft de gemeentesecretaris opdracht gegeven voor een onderzoek.

Dat blijkt uit interne documenten van de gemeente, die Omroep Flevoland in handen heeft. Verschillende bronnen bevestigen dat er een zogeheten bestuursopdracht aan gemeentesecretaris Carla Swart is gegeven.

Het college bestaat uit vier wethouders en de burgemeester. Drie van hen zouden voor de bestuursopdracht hebben gestemd, twee tegen. De meerderheid vindt dus dat een onderzoek nodig is.

De bestuursopdracht volgt op jaren van onrust binnen de organisatie. Sinds 2019 zijn er vier gemeentesecretarissen werkzaam geweest. Eén van hen keerde vorig jaar januari tijdelijk terug, nadat zijn aanvankelijke opvolger na ziekte was vertrokken. Ook zijn er de afgelopen jaren veel ervaren medewerkers vertrokken.

Carla Swart is sinds september gemeentesecretaris en algemeen directeur. Zij leidt de gemeentelijke organisatie met de drie afdelingen Dienst Sociaal Domein, Dienst Fysiek Domein en Bedrijfsvoering & Ontwikkeling. Zij is de eerste adviseur van burgemeester Mieke Baltus. Swart was hiervoor vijf jaar gemeentesecretaris op Urk.

Memo van wethouders
Enkele dagen na haar aantreden in september kreeg Swart via haar voorganger een memo, dat was opgesteld door twee wethouders. In het stuk werd gesproken van "ernstige, structurele problemen" binnen de organisatie. Het zou bij de directie aan leiderschap en sturing ontbreken. Ook zou er sprake zijn van een "gebrek aan vakbekwaamheid" en van "een cultuur van vrijblijvendheid."

Het memo constateert "stagnerende vooruitgang" op de belangrijkste projecten in de stad: de jeugdhulp, de woningbouw, het stadshart en de vernieuwing van Lelystad Oost. Ook het project Lelystad Next Level, dat de stad op economisch en sociaal gebied moet versterken, loopt niet goed.

'Aanpak onvoldoende'
Volgens het college hebben de ambtelijke directie en de gemeentesecretaris onvoldoende actie op de kritiek ondernomen, zo blijkt uit de bestuursopdracht. Het college noemt voorstellen als leiderschapstrainingen, het instellen van een taskforce en aanstellen van kwartiermakers "cosmetisch", "onsamenhangend" en "volstrekt onvoldoende".

"Dieperliggende oorzaken die ten grondslag liggen aan de kwetsbaarheid van de sturing op resultaat worden niet voldoende geadresseerd", aldus het college in het document. Ook mist het college hoe wordt opgetreden tegen niet-functionerende leidinggevenden en tegen teams waar "systematische stagnatie of ongewenst gedrag plaatsvindt."

Juist op de laatste dag van 2025 leverde gemeentesecretaris Swart een analyse af over haar eerste 100 dagen in functie. Ze constateert dat de periode van wisselingen en onzekerheid veel impact op de organisatie heeft gehad. "Dat laat sporen na in teams, in processen en in het vertrouwen. (...) Ook de directie heeft wisselingen gekend. Dit heeft onrust tot gevolg gegeven; er is letterlijk opgemerkt dat er een gemis is aan een leider."

Swart verbaast zich over de organisatie rond Jeugd Lelystad (JEL), die belast is met het beoordelen van aanvragen voor jeugdhulp. Swart merkt op dat de wethouder (Messelink-Dijkstra) op ambtelijk uitvoeringsniveau functioneert. Het gevolg is dat teamleiders en de afdelingsdirecteur niet serieus worden genomen en hun rol niet meer goed kunnen vervullen. "Met als gevolg een stagnatie ten aanzien van de uitvoering van de veranderopgaven en een onwerkbare situatie."

Reactie ambtenaren
De bestuursopdracht van het college aan de gemeentesecretaris maakt veel los binnen de ambtelijke organisatie. Vooral het negatieve beeld van hoe gemeentebestuur (college) en de ambtelijke organisatie samenwerken wekt wrevel. "Wij herkennen ons niet in dit beeld", schrijven 23 teamleiders aan hun medewerkers in een interne memo.

De teamleiders erkennen dat er al langer wordt gesproken over de bestuurlijke en ambtelijke samenwerking. Maar zij zijn "wel verbaasd over het besluit voor een extern onderzoek naar het geschetste beeld. We hebben er echter alle vertrouwen in dat dit mogelijke onderzoek ons inzicht bevestigt en behulpzaam is in toekomstige samenwerking."

College reageert niet
Omroep Flevoland heeft de gemeente om een reactie gevraagd. Ook na aandringen op een reactie van de burgemeester, wethouders of gemeentesecretaris blijft een inhoudelijke reactie uit. Een woordvoerder laat weten dat zij niet willen reageren: "In z’n algemeenheid geldt dat het college niet de behoefte heeft in het openbaar te reageren op stukken die met goede redenen onder geheimhouding besloten zijn. We gaan dan ook niet in op dergelijke stukken die Omroep Flevoland zegt in bezit te hebben. Dat betreft zowel de status ervan als de inhoud."

De gemeenteraad zou woensdag nog vertrouwelijk worden geïnformeerd. Formeel heeft de raad geen rol als het gaat om de verhoudingen tussen het college en de ambtelijke organisatie. Wel leven er bij de raad al langer zorgen over de moeizame verhoudingen in het stadhuis en de gevolgen die dit heeft voor de uitvoering van belangrijke projecten.