omroep flevoland

Kilometers ploeteren en zwemmen rondom een slibdepot, waarin zware, giftige metalen liggen opgeslagen; het zal de meeste watersporters wellicht niet als muziek in de oren klinken.

Maar toch is dat precies wat zo'n 80 natuurzwemmers zondag hebben gedaan tijdens de eerste editie van zwemevenement 'Om IJsseloog'. De deelnemers zwommen 5,5 kilometer in het schone Ketelmeer, naast een van de giftigste plekken van Nederland. Omroep Flevoland voer mee met de zwemmers.

Vanuit onze verzamelplek, de Drontense Ketelhaven, is het maar een klein stukje varen naar het oogvormige eiland, toepasselijk 'IJsseloog' genaamd. We varen mee met kapitein Frank, in zijn werkende leven techneut op grote cruiseschepen, nu vooral op het water voor zijn eigen plezier. We zetten koers richting het kunstmatige eiland, waar tientallen zwemmers rustig in het water dobberen.

Geen explosieve start
Het is ideaal weer voor de opmerkelijke zwemtocht; windstil en comfortabel warm. Niet de tropische temperaturen die de afgelopen weken meer regel dan uitzondering waren.

Dat beseft Robert Voogel van Stichting Rondje Pampus ook. "De omstandigheden zijn fantastisch", lacht hij. Iets voor 10.00 uur geeft hij het startsein voor de 1,5 uur durende zwemtocht, met op de achtergrond de groene oase die het afvaleiland is geworden.

Voor deze natuurzwemmers geen vliegende, explosieve start. Ze komen rustig op dreef.

Het slibdepot werd in de tweede helft van de jaren negentig aangelegd. Het depot heeft een doorsnede van 1 kilometer en is 45 meter diep. In totaal kan er ruim 33 miljoen ton aan bagger in. Het is speciaal bedoeld voor de opslag van zwaar vervuild slib, met daarin metalen als kwik, cadmium en zink.

Bijzonder is dat zich in de loop der jaren mooie natuur om de put heen heeft gevormd. "Ja, dat is een bijzondere tegenstelling", zegt Voogel. "We zochten twee jaar geleden naar een locatie voor een extra zwemevenement, toen ik met mijn zeilboot op het Ketelmeer in de buurt van het IJsseloog voer." Het idee voor de zwemronde volgde niet veel later.

Kapitein Frank aan het roer

Juist het contrast tussen het schone Ketelmeer en het kunstmatige eiland IJsseloog maakte de locatie volgens Voogel aantrekkelijk. "Een unieke plek om zwemmers voor het eerst te laten starten."

Mede omdat het water in het Ketelmeer zelf van uitstekende kwaliteit is. Van enige geur of zichtbaar vuil rondom de afvalberg merken de zwemmers weinig. "Het was best wel schoon water eigenlijk."

Boeienrace in slowmotion
Ondertussen ploeteren de zwemmers rustig voort langs de kust van het eiland. Het schouwspel heeft soms meer weg van een ludieke boeienrace in slowmotion dan een zwemevenement.

De zwemmers duiken vaak onder het wateroppervlak, waardoor de meeste sporters van een afstandje alleen te herkennen zijn aan een kleurrijk boeitje dat aan een lijntje achter hen aan dobbert.

Ervaren zwemmers
De tocht is niet bedoeld voor beginners. "5,5 kilometer zwemmen is geen rondje om even bij te komen en vraagt om serieuze training", zegt Voogel. De organisatie nodigde dan ook bewust een kleine groep ervaren zwemmers uit om aan de eerste editie mee te doen.

Zo ook Jos van der Kamp, die na bijna anderhalf uur zwemmen als derde over de finish komt. "Het water was nu relatief rustig maar als er een beetje wind had gestaan was het zelfs voor geoefende zwemmers echt een uitdaging geweest."

Nadat de eerste deelnemers binnendruppelen, blijkt de tocht goed in de smaak te vallen. Zo ook bij Eva van Doorn, de snelste vrouw van de dag.

"Het is heerlijk zwemmen", lacht ze na de ronde. Het rondje IJsseloog was voor Van Doorn vooral een training. "Ik ga volgende week meer dan 20 kilometer zwemmen voor de Hersenstichting, dus dit is goed te doen."

Onderzoek
Naast een sportieve uitdaging diende het evenement ook een wetenschappelijk doel. Een aantal deelnemers zwom mee om onderweg gegevens te verzamelen: de watertemperatuur, de zichtbaarheid onder water en de aanwezigheid van waterplanten werden bijgehouden. Aan boord van de begeleidende boten noteerden twee studenten van de Wageningen Universiteit alle waarnemingen.

Volgens Voogel is het nadrukkelijk geen protestactie om rond het slibdepot te zwemmen. Het depot is volgens hem veilig afgesloten van de rest van het water. Het evenement vraagt aandacht voor goede waterecosystemen, vertelt hij.

Als het aan de organisatie ligt, is de ambitie helder: volgend jaar ploeteren er opnieuw zwemmers om het slibdepot en dan staat 'Om IJsseloog' gewoon weer op de kalender van het openzwemwaterseizoen.

De medaille-ceremonie op M.S. De Waddenzee