omroep flevoland

De plannen van staatssecretaris Gijs Tuinman van Defensie voor nieuwe oefenterreinen, munitiedepots en kazernes in heel Nederland krijgen over het algemeen brede steun van de Tweede Kamer. Maar de combinatie van F-35 straaljagers en vakantievluchten op Lelystad Airport is voor enkele fracties onbespreekbaar. Ook zijn er vragen over de kazerne bij Zeewolde.

Dat bleek maandagavond in een vijf uur durend overleg van Tuinman met de Kamercommissie van Defensie. Bijna alle fracties zien de noodzaak dat de krijgsmacht moet uitbreiden in reactie op de toenemende spanningen in de wereld, vooral door de dreiging van Rusland.

"De benodigde ruimte is een logisch gevolg van een wereld waarin veiligheid niet meer vanzelfsprekend is", aldus het Almeerse VVD-Kamerlid Ulysse Ellian. SP en Partij voor de Dieren zijn het meest kritisch over de ambities van Defensie, die voortvloeien uit wat de NAVO en Amerikaanse president Trump willen. De SP vindt dat Nederland zijn oren laat hangen naar het "boodschappenlijstje" van Trump.

De PVV vindt sommige plannen juist niet ver genoeg gaan. Kamerlid Joeri Pool vroeg zich af of Defensie wel voldoende ruimte voor uitbreiding krijgt: "Krijgen we discussie over een paar jaar niet opnieuw?"

Duidelijkheid
Tegelijk ziet de Kamer dat de 56 voorkeursvarianten van Defensie voor projecten in heel Nederland knellen. "Er liggen tal van opgaven, terwijl het landoppervlak niet meegroeit", aldus GroenLinks-PvdA. "Waar Defensie uitbreidt worden mensen geraakt. Er is zo snel mogelijk duidelijkheid gewenst. Leer van Groningen!", zei NSC, verwijzend naar de slepende discussies in het aardgasgebied.

BBB, PVV en CDA pleitten voor dubbelgebruik van landbouw- en natuurgrond door boeren en Defensie. "Wij willen agrarische oefenterreinen, waar boeren kunnen doorgaan met hun bedrijf. Met hybride-grondgebruik hoeven er minder bedrijven te worden verplaatst", aldus Marieke Wijen-Nass (BBB).

Stikstof
Waar Defensie wil opschieten met de plannen, ziet de Kamer een forse beer op de weg: stikstof. "Vorige kabinetten en dit rampzalige kabinet doen niets om het op te lossen en willen slechts natuur- en milieuwetgeving aan de kant schuiven. Dat is de omgekeerde volgorde", stelde Christine Teunissen (PvdD).

De VVD vreest dat de meeste plannen pas in 2035-2040 gerealiseerd zullen zijn. Dat gaat de partij te langzaam. Kamerlid Ellian wil dat voor Defensie een uitzondering wordt gemaakt op de stikstofregels, zodat Defensie kan bouwen en bedrijven versneld kunnen worden verplaatst. Mits goed onderbouwd denkt de VVD de Europese Unie mee te kunnen krijgen. SP, CDA en PvdD sabelden het voorstel neer: "Dit is veel te gemakkelijk: dit geitenpaadje naar Brussel is al eens geprobeerd", aldus de PvdD.

Volgens Tuinman is niet stikstof het probleem en zorgen de projecten nauwelijks voor extra uitstoot. Het is de vergunningverlening die knelt en daar is het demissionaire kabinet mee bezig. De Kamer vond dat de bewindsman het probleem daarmee bagatelliseerde.

Spiekweg
Specifiek over de Flevolandse plannen wilden ChristenUnie en SGP weten waarom Tuinman kiest voor een kazerne aan de Spiekweg. De gemeente Zeewolde geeft immers de voorkeur aan Oosterwold. De impact op goede landbouwgrond is volgens de partijen aan de Spiekweg veel groter. CU en SGP vroegen verder aandacht voor de capaciteit van de Nijkerkerbrug en de wegen rondom Zeewolde en Nijkerk.

Volgens Tuinman is er uitgebreid naar beide locaties gekeken, maar scoort de Spiekweg op bijna alle fronten beter dan Oosterwold: sneller te realiseren, betere water- en bodemkwaliteit, betere bereikbaarheid, minder getroffen gezinnen.

Zeewolde wordt mogelijk een proefgebied voor medegebruik van agrarische grond als oefengebied, zei Tuinman. Een gebied in Drenthe ligt eerder voor de hand, maar hij ziet ook mogelijkheden om een pilotproject op te zetten bij de Spiekweg.

F-35
De komst van F-35's naar Lelystad Airport is voor de meeste fracties de meest logische keuze, omdat hier de minst direct-gehinderden wonen. Tegelijk zijn fracties bezorgd over wat de boeren rond de luchthaven letterlijk aan overlast boven het hoofd hangt.

Frank Crebas Photography

De VVD is juist voor de combinatie straaljagers en vakantievluchten, zoals de regio wil. Als de Kamer dat niet wil, moet Defensie het vliegveld in Lelystad dan niet gewoon kopen, suggereerde Ellian in een discussie met collega Nordkamp. Tuinman wilde later niet veel kwijt over de suggestie van koop van Ellian, al erkende hij dat er aan verschillende scenario's voor het vliegveld wordt gewerkt. Hoeveel koop van Lelystad Airport zou moeten kosten, kon hij niet zeggen, behalve dat het bedrag "significant" is.

Moties
ChristenUnie, GroenLinks-PvdA en PvdD dienden aan het einde een motie in, die het kabinet oproept om eind dit jaar een besluit over de F-35's op Lelystad Airport niet te koppelen aan vakantievluchten. De VVD kondigde een motie aan die wel aandringt op een dubbelbesluit. Tuinman ontraadde beide moties, juist omdat het kabinet nog een besluit moet nemen.

De SP riep in een motie op om gedwongen uitzetting, onteigening en verplaatsing van 27 bedrijven te voorkomen. In een tweede SP-motie wordt de staatssecretaris opgeroepen duidelijke kaders te stellen wat wordt verstaan onder "ruimhartig" compenseren van getroffenen. Volgens Tuinman heeft hij dat al gedaan in het debat: compensatie moet snel gebeuren tegen een volledige schadeloosstelling en mensen toekomstperspectief bieden.

Deze en 15 andere moties over de Defensieplannen worden binnenkort in stemming gebracht.