omroep flevoland

Inwoners van Almere hebben vorig jaar massaal melding gemaakt van problemen in hun leefomgeving. Uit een analyse van ruim 65.000 meldingen bij de gemeente blijkt dat afvaldumpingen veruit de grootste bron van overlast zijn.

In totaal gingen er meer dan 17.500 meldingen over illegaal gestort afval in de stad. Daarmee heeft ruim een kwart van alle meldingen betrekking op afval dat naast afvalcontainers of elders in de openbare ruimte wordt achtergelaten.

In het callcenter van het gemeentehuis merken medewerkers dagelijks hoeveel impact dat heeft. "Op een dag krijgen we 700 tot 1200 telefoontjes", vertelt senior-medewerker Duncan Wilms. "Het grootse deel daarvan valt in de categorie afval".

Bekende locaties
Volgens de gemeente zijn de grootste probleemlocaties al jaren bekend. Stedenwijk staat bovenaan met 1.108 meldingen van afvaldumpingen. Daarna volgen Filmwijk (958), Literatuurwijk (934), Homeruskwartier (916) en Kruidenwijk (754). Op stadsdeelniveau wordt Almere Stad het vaakst getroffen, met 5.496 meldingen.

Juist in die hotspots zet de gemeente extra toezicht in, zo laat een woordvoerder weten. Medewerkers van Stadsreiniging, afvalcoaches, toezichthouders en handhavers besteden er extra aandacht aan.

De aanpak bestaat uit vernieuwing van containers, meer zichtbaarheid op straat, controles, persoonlijke gesprekken en handhaving.

Gedragsprobleem
De gemeente noemt afvaldumpingen vooral een gedragsprobleem. Inwoners mogen hun afval niet naast een container plaatsen, ook niet als een container vol of verstopt is. Huishoudelijk afval moet volgens de regels gescheiden in de ondergrondse containers worden aangeboden. Ondernemers mogen die containers niet gebruiken. Zij moeten zelf een afvalcontract afsluiten.

Volgens de gemeente hebben mensen uiteenlopende redenen om afval verkeerd aan te bieden. Soms kennen zij de regels niet.

In zulke gevallen probeert de gemeente gedrag te beïnvloeden met communicatiecampagnes, zoals een proef met teksten op stoepen bij containers. In andere gevallen gaan afvalcoaches in gesprek met inwoners of worden boetes uitgedeeld.

Wat volgens de gemeente vooral werkt, is zichtbaar aanwezig zijn in wijken. Het gaat dan niet alleen om handhaving. Afvalcoaches en toezichthouders spreken inwoners ook aan.

Snel opruimen om nieuwe dumpingen te voorkomen
Tegelijkertijd blijft opruimen noodzakelijk. Volgens de gemeente lokken achtergelaten dumpingen vaak nieuwe dumpingen uit en zorgen ze voor een slechter straatbeeld. Daarom worden meldingen zo snel mogelijk afgehandeld.

De officiële afhandeltermijn voor een melding van een afvaldumping bedraagt vijf werkdagen. In de praktijk wordt het afval meestal veel sneller opgeruimd.

Inmiddels wordt 95 procent van de dumpingen binnen de gestelde termijn afgehandeld. Dat percentage is de afgelopen jaren volgens de gemeente aanzienlijk verbeterd.

Ook de mannen die dagelijks afval ophalen, zien hoe snel dumpingen kunnen toenemen als ze blijven liggen.

"Mensen kunnen gewoon een afspraak maken om grofvuil op te laten halen", zegt vuilnisophaler Peter Perez-van Huisstede. "Mensen moeten dan zo'n drie of vier weken wachten, zodat wij efficiënte routes kunnen rijden. Maar mensen willen het nú kwijt. Dan wordt het ons probleem, en wij ruimen het wel weer op. Want als je het laat liggen, wordt het alleen maar erger."

Maandelijks tientallen boetes
De gemeente probeert vervuilers ook daadwerkelijk aan te pakken. Elke maand vinden afvalcoaches meer dan 150 adressen die kunnen worden gekoppeld aan aangetroffen afval. Bewoners krijgen vervolgens bezoek voor een gesprek.
Het aantal boetes varieert per maand, maar ligt gemiddeld rond de 40. In maart werd een piek bereikt van 57 boetes.

Cameratoezicht is niet zo geschikt om dumpers van afval te betrappen. Volgens de gemeente gelden er strenge privacyregels, waardoor bestaande camera's juridisch niet mogen worden gebruikt voor handhaving op afvaldumpingen. Ook het plaatsen van nieuwe camera's specifiek voor dat doel is momenteel niet mogelijk.

Verder is in andere gemeenten volgens Almere gebleken dat handhaving via camera's lastig is, tenzij zowel de overtreding als een kenteken duidelijk in beeld komen.

Doel: minder afvaldumpingen
De gemeente investeert zowel in het opruimen van afval als in het voorkomen ervan. Door het stijgende aantal dumpingen moest de gemeente de afgelopen jaren meer inzet leveren om dezelfde schoonheidsnorm te behouden.

Binnen de huidige aanpak worden dumpingen gecontroleerd, voeren afvalcoaches gesprekken met bewoners en delen handhavers waar nodig boetes uit. Verder lopen er verschillende pilots, waaronder proeven met stoepteksten en kartonsnijders.

Het doel voor de komende jaren is helder: waar de hoeveelheid opgehaald dumpafval jaarlijks groeide, wil de gemeente die stijging in 2027 stoppen. Uiteindelijk moet het aantal kilo's gedumpt afval daarna afnemen.

Klachten-callcenter van de gemeente

Parkeeroverlast tweede grote ergernis
Na afval vormen meldingen over de openbare ruimte de grootste categorie. Daarover kwamen 12.022 meldingen binnen. Veruit de meeste gingen over parkeren. Alleen de categorie 'parkeeroverlast overig' was goed voor 7.164 meldingen. Inclusief meldingen over verkeerd geparkeerde auto's, vrachtwagens, caravans, campers, aanhangers en trailers loopt dat op tot 7.803 meldingen.

De meeste meldingen kwamen uit Bouwmeesterbuurt (950), gevolgd door Centrum Almere Stad (630) en Stedenwijk (479). Op stadsdeelniveau staat Almere Buiten bovenaan met 2.978 meldingen, gevolgd door Almere Stad met 2.726.

Wachttijden aan de telefoon

Volgens de gemeente worden meldingen over parkeeroverlast onderzocht door handhavers van team THOR. Zij beoordelen ter plaatse of sprake is van een overtreding. Dat kan leiden tot een gesprek, een waarschuwing of een boete. Ook onderzoekt de gemeente waarom op bepaalde plekken structureel verkeerd wordt geparkeerd.

Overlast door personen vooral in centrum
Meldingen over overlast van of door personen zijn met 952 meldingen een kleinere categorie, maar concentreren zich sterk in het centrum. Centrum Almere Stad was goed voor 262 meldingen en steekt daarmee duidelijk boven andere wijken uit.

Binnen deze categorie gaat het vooral om meldingen die vallen onder 'overig' (356), jongerenoverlast (235), vuurwerkoverlast (203) en daklozen of bedelen (158).

Voor het centrum bestaat al langere tijd een speciale integrale aanpak. Gemeente, politie en zorgorganisaties zoals Tactus, Kwintes, Amethist en het Leger des Heils bespreken elke twee weken de overlastsituatie. Voor betrokken personen wordt -waar mogelijk- een hulpverleningstraject op maat opgezet, met als doel de overlast terug te dringen.