omroep flevoland

De gemeente Lelystad laat onderzoek doen of er sprake is van staatssteun bij de verkoop van grond aan Van der Valk Investments (VDVI) voor de bouw van huisvesting voor 2.500 arbeidsmigranten. Het college van burgemeester en wethouders neemt een advies over van Deloitte Accountants.

In december meldde onderzoeksplatform Follow the Money dat de gemeente de grond voor het complex voor ruim 20 miljoen euro te weinig heeft verkocht aan Zeuslaan 1 Lelystad BV, een holding van Van der Valk Investments van de broers Van den Nieuwenhuyzen. De opvang voor arbeidsmigranten komt achter het Van der Valk Hotel bij het Larserplein, naast de snelweg A6.

Verschil van 24 miljoen
Een taxateur namens VDVI taxeerde de prijs voor 5,1 hectare op 1,19 miljoen euro, terwijl een taxateur namens de gemeente op 24 miljoen euro uit kwam. De koop- en realisatieovereenkomst tussen de gemeente en Zeuslaan 1 Lelystad BV ging vorig jaar maart uit van 1,19 miljoen euro.

Follow the Money concludeerde dat dit veel te weinig was. Er was vrijwel zeker sprake van staatssteun aan de ontwikkelaar. Het verschil van ruim 20 miljoen tussen beide taxaties kwam volgens FTM doordat verschillende rekenmethodes zijn gebruikt.

Hogere huurprijs
Toenmalig wethouder Dennis Grimbergen erkende dit in december. Hij zei dat de taxateur van de gemeente is uitgegaan van een veel hogere huurprijs van een bed per week dan de taxateur van VDVI. Ook rekende de taxateur van de gemeente kosten voor het bouwrijp maken van kavel toe aan de gemeente, terwijl was afgesproken dat VDVI die voor zijn rekening neemt.

Hoewel Grimbergen de overeenkomst verdedigde, vroeg de gemeenteraad om een onafhankelijk onderzoek naar de overeenkomst. De zogeheten Commissie van de Rekening van de gemeenteraad heeft hiervoor in januari opdracht gegeven aan Deloitte. Het bedrijf heeft op basis van documenten een quickscan gemaakt, waarvan de resultaten nu bekend zijn gemaakt.

Ambtenaren hebben het college tussen juli 2023 en april 2025 wel meermaals gewaarschuwd. Zo vroegen zij zich af of de koopovereenkomst niet in strijd is met een eerdere uitspraak van de rechter (het Didam-arrest). Hierdoor is het gemeenten verboden om bij een transactie één partij te bevoordelen. Ook zou de deal in strijd kunnen zijn met de Wet Markt en Overheid.

Het college heeft deze adviezen destijds niet opgevolgd. De ambtenaren meldden in hun mails dat er sprake was van "politieke druk", want "de deal moest doorgaan." Onduidelijk is of deze citaten afkomstig zijn van wethouder Grimbergen.

Het viel Deloitte ook op dat de overeenkomst was opgesteld door de koper, terwijl het gebruikelijk is dat de gemeente dit had gedaan. En met Zeuslaan 1 Lelystad BV was de koper een andere partij dan VDVI, waarmee eerder de intentieovereenkomst werd getekend. Degene die met Grimbergen op de foto stond om de ondertekening te vieren, is niet dezelfde persoon wiens naam onder de contracten staat.

Gemeente Lelystad

Onderzoek staatssteun
Op basis van haar bevindingen adviseert Deloitte om een deskundige onderzoek te laten doen naar het vermoeden van staatssteun. Ook moet worden onderzocht of en welke claims er te verwachten zijn, als inderdaad blijkt dat er sprake is van staatssteun.

Het college van B en W neemt deze twee adviezen over. Dat doet het niet met het advies om nog een derde taxateur naar de verkoopprijs te laten kijken. Het college betwijfelt of dit wel iets toevoegt aan de vorige twee. Het kan volstaan om een externe partij in beeld te laten brengen hoe de verschillen tussen de twee taxaties heeft kunnen ontstaan, zegt het college. De Commissie van de Rekening van de gemeenteraad is het hier niet mee eens en vindt een oordeel van een derde taxateur wel gewenst.

Deloitte adviseert verder nog om te voorkomen dat zich in de nieuwe raadsperiode na de verkiezingen nog een keer zoiets kan voordoen. Het college zou een feitenonderzoek kunnen doen naar hoe de koopovereenkomst met VDVI tot stand is gekomen om hieruit lessen te trekken. De nieuwe raad moet hierbij worden betrokken. Het college gaat hier niet op in, maar de Commissie voor de Rekening staat achter de aanbeveling.

Bestuurlijke crisis
Dennis Grimbergen is sinds eind januari niet langer wethouder. Hij stapte samen met collega Annemieke Messelink-Dijkstra op vanwege een bestuurlijke crisis binnen de ambtelijke organisatie. Tegen beide oud-wethouders loopt een integriteitsonderzoek, dat door burgemeester Mieke Baltus is ingesteld.

Of het onderzoek naar Grimbergen te maken heeft met de deal met Van der Valk Investments, is onbekend. Baltus heeft over de inhoud eerder geen vragen willen beantwoorden. Grimbergen is lijsttrekker van de VVD bij de verkiezingen van woensdag.