omroep flevoland

De woningnood in Almere is hoog. De vraag naar urgentieverklaringen groeit. "En dan moet je de regels strenger maken", zegt de adviseur woonruimtezaken van de gemeente. Hij vertelt dit tijdens twee rechtszaken die inwoners van de stad hebben aangespannen, omdat ze niet in aanmerking komen voor zo'n verklaring.

De adviseur roept in herinnering hoe in Amsterdam ooit mensen jarenlang met een urgentieverklaring rondliepen. Ze moesten die verklaring jaarlijks laten verlengen. Die situatie wil Almere voorkomen: eenmaal urgent, blijft urgent. Maar wie komt daar dan voor in aanmerking?

Steeds vaker stappen mensen naar de rechter om via de juridische weg een urgentieverklaring af te dwingen. Die verklaring is dan afgewezen door de gemeente, waar inwoners het niet mee eens zijn. Een voorbeeld is een vrouw uit Almere die samen met haar zoontje bij haar ouders inwoont.

Categorie
De Almeerse had een urgentieverklaring aangevraagd, maar kreeg die niet. Omdat ze had kunnen voorzien dat ze het huis van haar ouders weer had moeten verlaten, stelde de gemeente. De zaak was anders geweest als ze naar een blijf-van-mijn-lijfhuis was gegaan.

"Dat is een urgentiecategorie die vanuit het Rijk is opgelegd", gaf de gemeente aan. Terwijl de jonge vrouw juist het advies kreeg om, in het belang van haar kind, tijdelijk bij haar ouders in te trekken. "Als er een maatschappelijke instelling betrokken was, dan had dat verder uitgewerkt moeten worden", zei de gemeente.

Volgens de vrouw is de situatie bij haar ouders, waar ook nog haar drie jongere broertjes en zusjes wonen, steeds ondraaglijker aan het worden. "Ontwrichting van het mentaal functioneren", schreef een arts daarover op.

Foto: Sjors Evers

Zoektocht
"Er is dus geen rechtstreeks verband tussen het huis en de problematiek, maar het is vooral de woonsituatie?", vraagt de rechter zich af. Dat blijkt inderdaad het geval. Daarom wil ze graag een eigen huis. En dat lukt niet.

De vrouw is wel op zoek naar huurwoningen en reageert ook geregeld. Maar ze komt dan op plek 84 van de 90 terecht, noemt haar advocaat een voorbeeld. "En wat is de wachttijd in Almere?", wil de rechter weten.

Daar bestaat geen duidelijk antwoord op. De medewerker van de gemeente verwijst naar zoekwebsite Google, de advocaat van de vrouw zegt dat het per wijk verschilt. In de ene wijk is de vraag naar woningen hoger dan in de andere wijk.

Druk
Het blijkt per gemeente nog verder te verschillen, wordt duidelijk als Almere even later opnieuw een aanvrager treft in de rechtbank. Ook zij stapte naar de rechter omdat haar urgentieverklaring is afgewezen.

"In Almere is de druk op huizen groter dan op andere plekken. In Biddinghuizen en Harderwijk is het allemaal wat minder druk", weet de gemeente. "Dan kun je met drie jaar in de buurt van een huis komen."

Verhuizen
De rechter wil weten of de aanvrager van de verklaring ook in die andere woonplaatsen terechtkan. Het is in dit geval een vrouw met twee kinderen die nu moeilijk een normaal gezinsleven kan hebben. Ze wonen daarom bij haar ex-man, in de voormalige echtelijke woning.

Verder weg wonen blijkt niet te kunnen, vanwege de omgangsregeling met de kinderen. "Lelystad kan wel", reageert de advocaat van de vrouw. Toch blijkt al snel dat er meer aan de hand is.

De vrouw, die geen Nederlands spreekt, heeft de urgentieaanvraag samen met haar gezinsvoogd gedaan. En de aanvraag blijkt niet meer te kloppen, omdat er wat veranderd is in haar leefsituatie.

Ze woont nu in een kamertje in een huis met verder allemaal mannen en gedeelde ruimtes zoals de badkamer en keuken.

Goedkoper
Dan stuurt de rechter de beide partijen de gang op. Ze concluderen dat een gratis urgentie-adviesgesprek en daarna mogelijk een nieuwe aanvraag een betere optie is. Dat is bovendien goedkoper, omdat er dan geen gang naar de rechter gemaakt hoeft te worden.

Naar de rechter stappen gebeurt al snel, terwijl je volgens de adviseur van de gemeente ook 'gewoon' een nieuwe aanvraag kan doen. Als er iets verandert in de situatie, kan dat gevolgen hebben voor de beoordeling.

De regels blijven streng: een woningzoekende moet alles hebben gedaan om woonruimte te vinden. Lukt dat niet, dan pas komt de mogelijkheid van een urgentieverklaring om de hoek kijken.

Dan zijn er nog allerlei voorwaarden waaraan een woningzoekende moet voldoen om in aanmerking te komen voor zo'n verklaring. Want urgent is ook echt urgent: jarenlang rondlopen met een verklaring wil de gemeente voorkomen.