omroep flevoland

De Lelystadse gemeenteraad heeft dinsdagavond gedebatteerd over de onrust binnen de gemeentelijke organisatie. Na een urenlange vergadering legden wethouders Grimbergen en Messelink hun functies neer. Ze voelden beiden te weinig vertrouwen van de raad om door te gaan.

De onrust in het stadhuis is vorige week ontstaan, nadat het college van burgemeester en wethouders een onderzoek had aangekondigd naar het werk van de ambtelijke organisatie. Ambtenaren zouden niet vakbekwaam zijn en leidinggevenden zouden opdrachten van het college niet uitvoeren.

Tegelijkertijd heeft burgemeester Mieke Baltus een integriteitsonderzoek laten instellen naar twee wethouders. Verschillende fracties wilden daarom dinsdagavond opheldering.

Via dit bericht hielden we je op de hoogte van de belangrijkste ontwikkelingen tijdens de vergadering. Het verslag kun je hieronder teruglezen.

De vergadering kun je hieronder terugkijken via een opname van de gemeente Lelystad.

00:45 uur
De motie van wantrouwen van Sjaak Kruis is verworpen met 23 stemmen tegen. Wel is de motie van GroenLinks aangenomen om de opdracht voor onderzoek naar de ambtelijke organisatie te vervangen met een plan van aanpak om de organisatie te verbeteren. Burgemeester Baltus schorst de vergadering. Alle resterende onderwerpen zijn doorgeschoven naar een volgende vergadering.

00:35 uur
Na een schorsing van een half uur is het debat weer opgepakt. Martin Tilstra van de VVD begint en zegt teleurgesteld te zijn in alle politieke partijen. Zijn partij vindt dat de wethouders dit niet hebben verdiend. Hij doelt daarmee op de motie van wantrouwen die er boven het hoofd hingen van beide wethouders waardoor ze besloten op te stappen.

De VVD dient een motie van wantrouwen tegen wethouder Kruis in, samen met Inwonerspartij, NL Lelystad en FvD. Ook gaf Tilstra aan dat ze een motie van wantrouwen tegen de burgemeester hebben overwogen maar nog nadenken over de te nemen stappen.

Ook besluit de VVD, net als NL Lelystad en de Inwonerspartij, om uit het raadsakkoord te stappen.

00:02 uur
Uiteindelijk duurde de schorsing meer dan een uur. Bij terugkomst nam wethouder Grimbergen namens hemzelf en wethouder Messelink het woord en vertelde dat ze beide hun functies neerleggen. Ze voelen te weinig vertrouwen van de raad om door te gaan. Later deze week komt er verdere toelichting. Na het wensen van een prettige avond verlieten beiden de zaal.

22:49 uur
Het debat wordt geschorst voor een half uur.

22:40 uur
Kruis gaat in op het onderzoek naar het lek. Het is een 'standaard' onderzoek dat wordt ingesteld naar als er een lek is in de organisatie. Murat Aktan van JongLelystad wil weten wat er gebeurt als het lek of de lekken worden gevonden.

Kruis zegt dat dit niet van te voren te zeggen is. Aktan geeft aan dat er geen heksenjacht moet worden gestart, zeker in een onveilige werkomgeving. Kruis zegt het daarmee eens te zijn.

22:36 uur
De wethouders krijgen nog een keer het woord maar er is onderling besloten dat Sjaak Kruis het woord namens allen doet. "We gaan hier uiteraard mee aan de gang, we hebben de brief vanuit de organisatie nog onvoldoende aandacht gegeven. Die brief heeft ons geraakt. Niet dat er kritiek werd gegeven vanuit de organisatie, maar wel de intensiteit en stevigheid ervan. Het is ons volstrekt duidelijk dat we in gesprek moeten."

22:27 uur
Simone van Slot van Forum voor Democratie vraagt naar de klankbordgroep: "Wat was de rol van de klankbordgroep hierin? Is deze rol goed vervuld?"

Voorzitter van de klankbordgroep, Iris Brouwer van GroenLinks, geeft antwoord hierop: "Er zijn wel signalen binnengekomen en die zijn ook gedeeld in het fractievoorzittersoverleg. Maar die waren niet zo groot dat we een indicatie hadden dat wie hier terecht zouden komen." Ze geeft ook aan dat er veel valt te leren over de rol van de klankbordgroep in combinatie met het raadsakkoord.

22:23 uur
Martin Tilstra van de VDD wil het weer hebben over het lekken van informatie naar de pers. "Dat schaadt het vertrouwen van onze inwoners. Daarom willen we een onderzoek naar oorzaken van het lekken naar de pers."

22:15 uur
Er wordt nu geschorst. De wethouders krijgen zo nog een moment om antwoord te geven op de vragen.

22:12 uur
Ashwin van Stormbroek van de PVV geeft aan teleurgesteld te zijn. Volgens hem zijn er veel woorden gesproken, maar weinig echte antwoorden gegeven. "Kan het vertrouwen nog hersteld worden? En dan hebben we het nog niet eens over ambtenarij en college."

22:11 uur
Jack Schoone van Leefbaar Lelystad vraagt zich af: "Hoe krijgen wij als raad, de inwoners weer aan onze kant?"

22:08 uur
Pieter Frankema reageert met: "Wat onderbelicht is gebleven: 34 ambtenaren voelen zich genoodzaakt om collectief een brief te sturen, ook aan de raad, met alle gevolgen van dien. We snappen niet dat het college denkt dat dit wel weer goed komt."

Ook Jelle Heijmissen van het CDA reageert: "Als iemand vorige week gevraagd had hoe het ging, hadden we gezegd dat het goed ging. Deze week is dat anders, het is nu scherven rapen. Ik verwacht een betere en diepgaande reactie."

22:05 uur
Murat Aktan van JongLelystad: "Wat opvalt is een duidelijke tegenstrijdigheid, college zegt niet te weten waarom er gelekt is, maar in 100 dagen wordt dat juist duidelijk: intimiderende bestuursstijl, etc. De signalen lagen er dus al."

Hij vervolgt: "Zelfreflectie was gepast geweest, dat hebben wij gemist in de reactie. Reflectie begint niet expliciet als het misgaat. Je mag van bestuurders verwachten dat ze zelf aanvoelen wanneer verhoudingen onder druk staan. Volgens ons is een onderdeel van het probleem dat dit blijkbaar niet is aangekomen."

22:02 uur
NL Lelystad en Forum voor Democratie komen met een soortgelijk voorstel als GroenLinks.

22:00 uur
Fred Wilcke van de InwonersPartij is nu aan het woord. "Wat gaan wij nu doen? Hoe houden we de stad bestuurbaar? De stad is niet gebaat bij instabiliteit. Er moet om de tafel gezeten worden. De volgende stap is werken aan een professionele organisatie. Daarom vragen wij de burgemeester om zich hier actief mee te bemoeien en voor in te zetten."

21:55 uur
Iris Brouwer van GroenLinks haalt opnieuw de zorgen rondom de ambtelijke organisatie aan. Volgens haar zijn deze kwesties niet nieuw en worden ze ook genoemd in de 100-dagennotitie. Ze vraagt zich af waarom wethouders verantwoordelijkheden naar zich toetrekken en taken van de gemeentesecretaris worden beperkt, terwijl die juist "goed bezig" zou zijn.

Brouwer mist reflectie van het college op deze situatie en kondigt aan een motie in te dienen. Met die motie wil ze een plan van aanpak opstellen om samen met de gemeentesecretaris de organisatie te verbeteren. Deze moet de huidige bestuursopdracht vervangen.

21:50 uur
De schorsing is voorbij en Heidy Smit van D66 krijgt het woord: "Het is belangrijk dat de vragen die gesteld zijn beantwoord worden. D66 wil laten zien dat goed bestuur wel kan in Lelystad."

21:31 uur
Nu is het aan burgemeester Mieke Baltus om de vragen aan haar te beantwoorden. Ze reageert als eerste op de vraag waarom ze tegen de bestuursopdracht heeft gestemd. "Ik herkende mij niet in de taal. Vind dit ook niet de manier, maar ik heb alle vertrouwen in Carla Swart." Wel geeft ze aan hoe ongebruikelijk het is dat ze tegen heeft gestemd. "Ik heb nog nooit tegen een voorstel gestemd."

Op de vraag waarom ze met de pers heeft gesproken antwoordt ze: "Ik ben de hoeder van integriteit. Als de pers vragen aan mij heeft dan wil ik die beantwoorden. Daarnaast lag daar al kennis en kon ik dat daarom niet ontkennen, maar ik heb mij verder beperkt in het verstrekken van informatie."

21:18 uur
Wethouder Grimbergen wil ook reageren: "In een college moet je met elkaar in vertrouwelijkheid dingen kunnen bespreken. Dat kan soms best hard zijn en dat moet ook. Dat is soms incasseren. Ik ben hier begonnen om Lelystad beter mooier en uitdagender te maken. Waarom kom je niet eerder naar de raad om je ambitie bij te stellen?"

Hij vervolgt: "Ik denk dat ik daar mijzelf wel iets in kan aanrekenen. Dat ik dat niet eerder heb gedaan. En dat we misschien teveel verwachten van de organisatie." Hij geeft verder aan dat de eerste prioriteit niet is wie er heeft gelekt, maar waarom dat gebeurt. "Heeft dat te maken met een onveilig klimaat? Maar dat weten we niet."

Ook geeft hij aan dat hij altijd verantwoordelijkheid heeft genomen waar hij die moest nemen. "Ik lees altijd al mijn stukken", zegt hij. "Ik heb nog niet gemerkt dat mensen niet in 'de meewerkstand' zitten." Het werk gaat gewoon door zegt de wethouder. "Soms moet het schuren om tot succes te komen, botsen om naar de volgende fase te komen."

Grimbergen gaat verder. "Herstel van vertrouwen betekent wel dat je elkaar moet aanspreken op dingen. Ik mag aangesproken worden, maar ook anderen moeten aangesproken kunnen worden. Wat betreft het raadsakkoord werkt dat prima, maar soms is het ook ingewikkeld omdat je niet met je eigen partij kan overleggen; als in wat doen we?"

De wethouder sluit af met: "Als we deze periode niet netjes afmaken dan wordt het heel lastig om gestelde doelen te behalen. Het vertrouwen kan wel hersteld worden."

21:13 uur
Op die reactie stelt Roel Velstra van Mooi Lelystad de vraag wat Messelink anders had kunnen doen, maar daar kan ze geen antwoord op geven. "Dat weet ik eigenlijk niet, ik heb geen beeld van waar ik iets anders in had moeten doen. Misschien iets eerder moeten aanvoelen dat het niet goed ging bij een ambtenaar."

21:11 uur
Wethouder Messelink benadrukt dat ze zich met hart en ziel heeft ingezet voor haar portefeuille. Ze geeft aan dat er op sommige plekken wel onduidelijkheid was of dat er expertise miste. "Ik heb oprecht heel vaak gereflecteerd op wat ben ik aan het doen. Doen we elkaar voldoende recht? Ik heb gedaan wat ik heb gedaan."

21:06 uur
Nu komt wethouder Piet van Dijk voor het eerst aan het woord. "Met de ervaringen uit Zwolle trof ik hier een organisatie aan met veel enthousiasme maar wel een organisatie dat meer gericht was op beheer dan ontwikkeling. Minder op actie gerichte initiatieven."

Hij vroeg zich of hij daarmee de doelen kon realiseren die hij wou realiseren. "Ik ging er vanuit dat dit wel ging lukken, we gingen aan de slag." Hij geeft daarna aan dat als hij nu kijkt naar de grote woningbouwopgave dat er wel meer expertise nodig is.

20:58 uur
Wethouder Sjaak Kruis krijgt nu als eerste het woord om te reageren. "Misschien heb ik in mijn eigen beoordeling van de stukken te weinig op de toon gelet. Alleen op de punten en de inhoud." Hij refereert daarmee naar de bewoordingen in de bestuursopdracht. "Ik heb niet gelet op de toon en hoe het overkwam."

Desondanks ziet Kruis het positief in: "Ik ben een rasoptimist maar het heeft wel tijd nodig. Ik heb ondertussen ook veel ambtenaren aan mijn tafel en ik denk dat het weer goed kan komen, maar er is wel veel nodig."

20:54 uur
Ashwin van Stormbroek van de PVV: "Er moet niet gekeken worden naar wat er gelekt is, maar wat er gebeurd is en wat er moet gebeuren."

20:53 uur
Jack Schoone van Leefbaar Lelystad betreurt de situatie waarin het college terecht is gekomen. "Alle normen en waarden zijn overschreden, wat kan het college doen om dit te herstellen?"

20:50 uur
Iris Brouwer van GroenLinks vraagt wat het college hiermee wilde bereiken. "Dacht u dat u hier mee de ambtelijke organisatie in de meewerkstand zou krijgen?" Hierop volgt gelach op de tribune.

20:48 uur
D66 wil graag weten of er inmiddels een onderzoek gestart is naar het lekken naar de pers en wil weten hoe het college gaat voorkomen dat dit weer zal gebeuren.

20:46 uur
Ook Marten Tilstra van de VVD betreurt deze situatie. Hij wil vragen stellen aan de indieners van het debat (raadsleden). Hierop grijpt de burgemeester in. Het gaat nu om vragen aan het college.

Tilstra wil daarom wel vragen aan de burgemeester stellen. "Waarom heeft u als enige tegen de bestuursopdracht gestemd? Dat is ongebruikelijk. Waarom heeft u aan de pers bevestigd dat er een integriteitsonderzoek is gestart? En waarom heeft u het onderzoek gestart?"

20:41 uur
Murat Aktan van JongLelystad stelt een vraag aan wethouder Grimbergen over meerdere stukken die de afgelopen tijd zijn gelekt: "Heeft u zich weleens afgevraagd waarom er informatie naar de pers wordt gelekt? U was er ook bij het onderzoek van Follow The Money er op uit om er achter te komen wie dit heeft gedaan, maar zou dit ook te maken kunnen hebben met een onveilig klimaat in de organisatie?"

20:39 uur
Initiatiefnemer Frankema van ChristenUnie reageert op het college. Hij geeft aan dat het lijkt alsof het lekken naar de media de schuld krijgt.

Daarnaast bevat het antwoord van de wethouder volgens Frankema niet een antwoord. Volgens hem zijn de woorden die gebruikt worden in de bestuursopdracht niet mals. "Er staat in: 'Dit kan niet langer'." "Heeft het college daarover nagedacht, hoe dat binnen zou komen bij de ambtenaren of de organisatie?"

20:37 uur
Ook wethouder Messelink geeft aan dat ze niet weet welke feitelijke gedragingen er ten grondslag liggen aan het integriteitsonderzoek. Ze betreurt ook dat dit in de pers terecht is gekomen en dat de vraag nu in de openbaarheid wordt gesteld.

20:34 uur
Het woord is nu aan wethouder Messelink. Ze gaat in op het intrekken op het mandaat van de in de jeugdwet. "Dat heeft te maken dat het niet duidelijk is welk mandaat waar ligt. Er ontstaat het beeld dat er dubbele mandaten zijn. Als mensen daar geen helderheid over hebben, ook niet wie er over wie beslist, dan moet je dat eerst scherp formuleren. Daarna kun je het neerleggen bij waar het moet zijn."

20:32 uur
Volgens wethouder Grimbergen wordt er door het lekken een beeld gevormd dat niet klopt. Hij geeft aan dat hij het vreemd vindt dat dit nu gelekt wordt. Vervolgens geeft hij aan niet te weten waar het integriteitsonderzoek over gaat.

20:27 uur
Wethouder Grimbergen is aan het woord. Hij betreurt dat er informatie is gelekt, zoals over de bestuursopdracht. Volgens de wethouder ging de bestuursopdracht over het verbeteren van processen.

Grimbergen: "Zijn de processen op de juiste manier ingeregeld? Daar is de bestuursopdracht ook op gericht. Hoe vinden de processen plaats? Dat gaat soms over financiële stukken. Maar ook over waarom programma's niet op tijd starten of we stukken niet op tijd krijgen. Dit gaat niet over individuen maar over het geheel."

20:19 uur
Wethouder Sjaak Kruis neemt eerst het woord. Hij geeft aan dat er op de tribune heel veel mensen zitten die hard werken en hun werk goed doen. "Naast dat er veel goed gaat en veel goed gebeurt zijn er ook dingen die verbetering behoeven."

Even later zegt hij: "De suggestie dat we de leiding van de organisatie uit handen nemen is wat mij betreft niet juist. De gemeentesecretaris blijft haar taken uitvoeren en daar doet de bestuursopdracht niks aan af. We gaan daar samen over in gesprek. "

20:15 uur
Het debat gaat dan nu beginnen. Het woord wordt gegeven aan Frankema van de ChristenUnie omdat hij het initiatief voor het interpellatiedebat heeft genomen.

Frankema stelt vragen over de bestuursopdracht die het college heeft opgesteld naar gemeentesecretaris Carla Swart. Daar stond onder andere in dat de ambtelijke organisatie niet goed zou lopen. Ambtenaren zouden hebben geweigerd om opdrachten uit te voeren of die hebben genegeerd.

Hij vraagt het college nu hoe zij hebben meegewogen wat deze bestuursopdracht betekent voor het dagelijks werk van ambtenaren, en waarom zij denken dat de opdracht het functioneren van het ambtelijk apparaat juist zal verbeteren. Daarnaast wil hij van de wethouders Messelink-Dijkstra en Grimbergen weten hoe zij kijken naar de relatie tussen deze bestuursopdracht en het lopende integriteitsonderzoek.

19:50 uur
Het debat laat even op zich wachten. Op dit moment worden er mondelinge vragen gesteld die de raadsleden hebben over andere onderwerpen.

19:37 uur
Er komen eerst twee insprekers aan het woord die andere onderwerpen aankaarten.

19:35 uur
Er wordt nu eerst gestemd over of de geheimhouding van de stukken gehaald kan worden. Daar wordt unaniem voor gestemd.

Eerst moet er worden gestemd over of er wel een interpellatiedebat kan worden gehouden. Martin Tilstra van de VVD wil daarover een stemverklaring afgeven. De VVD is tegen het debat, want zijn partij had het liever achter gesloten deuren besproken. Forum voor Democratie en NL Lelystad hebben ook tegen het debat gestemd.

19:30 uur
De vergadering is begonnen. De burgemeester geeft aan dat er nog op één iemand wordt gewacht. De tribune zit helemaal vol, wat uitzonderlijk is bij een raadsvergadering.

Waar gaat het over?
In het stadhuis heerst sinds vorige week onrust, nadat het college aan de gemeentesecretaris opdracht heeft gegeven voor onderzoek naar de ambtelijke organisatie. De gemeentesecretaris moet met een verbeterplan komen. Dat volgt na kritiek van de wethouders over de vakbekwaamheid van ambtenaren, die geregeld zouden weigeren om opdrachten uit te voeren.

Afgelopen vrijdag bevestigde burgemeester Mieke Baltus dat zij een integriteitsonderzoek heeft laten instellen naar de wethouders Dennis Grimbergen en Annemieke Messelink-Dijkstra.

Later die dag reageerden leidinggevende ambtenaren met een brief aan gemeentesecretaris Carla Swart, waarin zij opriepen dat er een einde moet komen aan grensoverschrijdend en intimiderend gedrag van drie wethouders. Naast Grimbergen en Messelink werd gedoeld op Piet van Dijk.

Wat gaat er gebeuren?
Vanavond wordt er dus over deze verschillende onderdelen gesproken in een 'interpellatiedebat'. De fracties van ChristenUnie, PvdA, GroenLinks, CDA, SP, D66, Leefbaar Lelystad, Gemeente Belangen Lelystad, Mooi Lelystad en Jong Lelystad hebben het verzoek voor een interpellatiedebat ingediend.

Een interpellatiedebat is een zware en formele manier om het college van burgemeester en wethouders ter verantwoording te roepen over een actueel onderwerp. Het doel is om zo informatie te krijgen die niet op de agenda stond. Het kan eindigen in een motie van wantrouwen of een motie van afkeuring. Daarmee zegt de gemeenteraad het vertrouwen op in één of meerdere wethouders, wat meestal leidt tot het aftreden van de wethouder(s).