omroep flevoland

Het is essentieel dat er een onafhankelijk onderzoek komt naar vermeende staatssteun bij de deal van de gemeente Lelystad met Van der Valk Investments (VDVI) voor een complex voor arbeidsmigranten. Ook moet er een derde taxatie komen van de grondprijs, ook al vindt het college van B en W die niet nodig.

Dat zeggen alle fracties in de gemeenteraad desgevraagd tegen Omroep Flevoland.

Gisteren werd een kort onderzoek van Deloitte Accountants openbaar naar de koopovereenkomst van maart vorig jaar. VDVI heeft de grond via haar dochter Zeuslaan 1 Lelystad BV toen voor 1,19 miljoen euro gekocht, hoewel de gemeente de grondprijs op 24 miljoen had getaxeerd. Daarmee is volgens de accountant niet uitgesloten dat er sprake is van verboden staatssteun. Deloitte adviseert een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren. Het college neemt dit onderdeel van het advies over.

Volgens de regels
Het onderzoek naar staatssteun vinden alle partijen "essentieel" of "noodzakelijk." "Als de gemeente grond verkoopt voor een project van deze omvang, dan moet volledig duidelijk zijn dat dit marktconform en volgens de regels gebeurt", zegt PVV-fractievoorzitter Ashwin van Stormbroek.

Heidy Smit (D66) vindt het "jammer dat dit (onderzoek) niet eerder is gedaan, dit had een hoop onrust en narigheid kunnen voorkomen."

"Deloitte geeft aan dat het ook gevolgen kan hebben voor de rechtmatigheid (van de overeenkomst). Dan moet je daar geen twijfel over laten bestaan. Wat ons betreft moet de onderste steen boven komen", aldus Roel Velstra van Mooi Lelystad.

NL Lelystad laat zich in soortgelijke bewoordingen uit. "Als er vragen zijn over mogelijke staatssteun of de waardering van de grond, dan moet dat zorgvuldig en onafhankelijk worden onderzocht zodat daar geen twijfel over blijft bestaan", aldus Daniëlle van der Raad.

Derde taxatie
Alle partijen vinden ook dat er een derde taxatie van de grondprijs moet worden gedaan. Deloitte adviseert dit ook aan de zogeheten Commissie van de Rekening van de gemeenteraad, die op een extra waardeschatting aandringt. Maar het college denkt dat nog een taxatie weinig toevoegt en wil volstaan met een analyse van de twee bestaande taxaties van VDVI en de gemeente.

"Wij steunen de reactie van de Commissie van de Rekening. Dus een derde taxatie door een beëdigd taxateur en niet slechts een verschillenanalyse. Als dat toch gebeurt, dan moet die analyse door een beëdigd taxateur worden gedaan die niet betrokken is geweest bij de eerdere taxaties", vindt Marten Tilstra van de VVD.

Simone van Slot (Forum) vindt een derde taxatie "een positieve stap om tot een objectieve waardering (van de grond) te komen. Het is goed dat dit wordt meegenomen in het vervolgproces om alle twijfel weg te nemen."

"Juist bij zo'n groot verschil tussen de twee taxaties ligt het voor de hand om een extra onafhankelijke beoordeling te laten doen om alle twijfel weg te nemen", zegt de PVV.

De twee taxaties liggen "mijlenver uit elkaar", zegt Murat Aktan van JongLelystad. "Het moet voor iedereen helder zijn wat de échte waarde is, zodat we juist en volledig kunnen reflecteren op de situatie. Dus meer dan een analyse naar de verschillen is wenselijk."

Zorgen
In de quickscan meldt Deloitte dat ambtenaren tussen juli 2023 en 2025 aan het college hun zorgen hebben geuit of de deal met VDVI wel goed in elkaar zat. De ambtenaren kregen te horen dat er "politieke druk" op het onderwerp zat en dat "de deal moest doorgaan."

ChristenUnie en InwonersPartij erkennen dat er druk op het onderwerp zat, want met de overeenkomst komt er huisvesting voor 2.500 arbeidsmigranten. Dat zou de druk op panden in woonwijken kunnen verlichten, want hierover zijn veel klachten.

Leefbaar vraagt zich af het college een deal sloot uit eigen belang. "En hebben de andere wethouders geen tegengas gegeven, toen hun collega een deal voorstelde waarover de ambtenaren kritisch waren?"

De InwonersPartij voegt toe: "De transactie is voorbereid door de ambtelijke organisatie en geaccordeerd door vier wethouders en de burgemeester. Het college heeft niet alle kennis. Dan ligt de verantwoordelijkheid bij de directeuren en de ambtenaren."

De PVV ziet dan anders: "Als er intern meerdere keren wordt gewaarschuwd voor risico's, dan moet helder worden waarom die waarschuwingen blijkbaar niet zijn opgevolgd." Jelle Hijmissen (CDA) zegt: "De opmerkingen van de ambtenaren die onvoldoende weerklank hebben gevonden, daar willen we meer van weten."

D66 meent: "Onze beoordeling is dat het college onzorgvuldig lijkt te hebben gehandeld en niet de nodige risicoanalyses te hebben gemaakt."

"Dat ambtenaren onvoldoende weerklank vonden, past natuurlijk in het beeld dat de afgelopen tijd al naar buiten is gekomen", aldus Iris Brouwer-Vink (GroenLinks/PvdA). Ze doelt op de recente bestuurlijke crisis, waarin in januari de wethouders Grimbergen en Messelink-Dijkstra en vorige week wethouder Van Dijk zijn opgestapt na kritiek op de ambtelijke organisatie.

Madeleine Boer (SP) laat op dit punt weten: "Dat ambtenaren onvoldoende weerklonk vonden in het college, is voor ons een teken dat het college destijds geen volledige openheid wilde geven omdat de koop niet voldoet aan alle gestelde randvoorwaarden en openheid. Onze mening is dat deze deal nooit op deze wijze gesloten had mogen worden."

JongLelystad stelt: "Een sterk bestuur moffelt kritiek niet weg maar neemt signalen van ambtenaren serieus. Het "vorige" college (dat er zat tot de crisis van eind januari - red) liet het op het gebied van zelfreflectie flink afweten. Die fout mag niet opnieuw worden gemaakt."

NL Lelystad is voorzichtiger: "Uiteindelijk gaat het er niet om wie wat heeft gevonden, maar om wat objectief kan worden vastgesteld. Besluiten moeten gebaseerd zijn op feiten en onderbouwd onderzoek."

De VVD zegt dat de opmerkingen van de ambtenaren voor meerdere uitleg vatbaar zijn. "Politieke druk kan vanuit het college of vanuit de raad zijn ervaren. Wij weten wel dat de betrokken portefeuillehouder (VVD-wethouder Dennis Grimbergen) niet betrokken is geweest bij het proces van het opstellen van de taxaties. In het college is besloten op basis van het advies van de ambtelijke staf", aldus Marten Tilstra.

Tilstra neemt overigens afstand van een eerder bericht van Omroep Flevoland, waarin donderdag werd gezegd dat er tegen de in januari opgestapte wethouder Grimbergen een integriteitsonderzoek loopt. Hoewel het artikel vermeldt dat niet is gezegd dat dit onderzoek een relatie heeft met de overeenkomst met Van der Valk Investments, vindt de VVD de passage "suggestief". "Deze twee zaken hebben niets met elkaar te maken", benadrukt Tilstra.

Te vroeg
Partijen vinden het nog te vroeg om te zeggen wat er moet gebeuren als uit het onderzoek naar staatssteun en een derde taxatie zou blijken dat de overeenkomst met Van der Valk Investments niet langer houdbaar is. Volgens de accountant is staatssteun geen ontbindende voorwaarde in de overeenkomst.

Leefbaar is niet bang dat het project afketst, want de noodzaak om goede huisvesting voor arbeidsmigranten te regelen is groot in Lelystad. Zeker als Bol.com en JYSK straks volop in bedrijf zijn. De InwonersPartij vindt het belangrijk dat VDVI gaat investeren en wil niet vooruitlopen op de uitkomsten van onderzoeken.

Forum zegt: "Wij nemen op dit moment nog geen inhoudelijk standpunt in. We blijven neutraal en wachten de volledige uitwerking van alle vervolgonderzoeken af."

Mooi Lelystad merkt op dat Deloitte wijst op de opschortende voorwaarden in de overeenkomst met VDVI. Zo moet er duidelijkheid zijn over een aansluiting op het stroomnet en dient de erfpacht van de grond definitief te zijn geregeld. Fractievoorzitter Roel Velstra zegt dat zijn partij in september juist daarom op de financiële risico's heeft gewezen van de stroomaansluiting. Hij kreeg toen een meerderheid om de risico's voor de helft bij VDVI neer te leggen.

Fred Wilcke (InwonersPartij) wil nog deze maand van andere fracties en van het college meer duidelijkheid over een derde taxatie. Dat kan dan alleen nog op 31 maart, want dan is de laatste raadsvergadering van de huidige gemeenteraad. Op 1 april treedt de nieuwe raad aan. Ook D66 wil graag het gesprek met de collega's aan om te kijken welke extra vervolgstappen de raad moet maken.