omroep flevoland

Zie je deze zomer iemand met een fotocamera en een lijst in Noordoostpolder rondlopen? Dan kan het een medewerker van een monumentenadviesbureau zijn.

De gemeente Noordoostpolder laat het bureau bestaand en potentieel erfgoed in kaart brengen. Dit moet leiden tot een nieuwe gemeentelijke monumentenlijst.

Noordoostpolder besloot vorig jaar november om de gemeentelijke monumentenlijst uit te breiden. Op de plaatselijke lijst staan nu 22 gebouwen, maar de gemeente vindt dat dit niet het volledige verhaal van het gebied vertelt. Daarom is Bureau Helsdingen uit het Utrechtse Vianen ingeschakeld voor advies.

Bureau maakt inventarisatie
Helsdingen adviseert gemeenten over potentiële monumenten. Het bureau licht deze zomer de bestaande gemeentelijke monumentenlijst in Noordoostpolder door, maar kijkt ook naar 200 historische plekken en gebouwen in het gebied die nog niet beschermd zijn.

Drie tot vier medewerkers trekken in juli en augustus door Noordoostpolder, maken foto's en vullen een inventarisatielijst in. Zij kijken naar de culturele en architectonische waarde, de gaafheid en de locatie.

Het doel is om te komen tot een evenredige verdeling van gemeentelijke monumenten binnen en buiten de bebouwde kom. Ook wordt de input van inwoners en cultuurhistorische organisaties meegenomen.

'Boerderijen zijn uniek'
Zo kijkt Helsdingen naar kerken, historische waterwerken - zoals sluizen en gemalen - en naar agrarische gebouwen, zoals schokbetonschuren. De boerderijbouw in het gebied noemt Piet den Hertog van het bureau "uniek".

"Na de Tweede Wereldoorlog was het totaal anders dan ervoor", schetst hij. "De Noordoostpolder voorzien van boerderijen moest helemaal op z'n kop. Daar werd een doordacht systeem van schokbetonschuren voor bedacht." Daarom is het doel om van alle boerderijtypes en van de schokbetonschuren in elk geval twee gave exemplaren op de monumentenlijst te laten plaatsen.

Ook de fundamenten van luchtwachttorens in het gebied, zegt Den Hertog erg interessant te vinden. Stichting Canon de Noordoostpolder droeg die aan. "Mogelijk komen er werkende weg ook objecten bij."

'Tijdsbestek is veel korter'
Helsdingen heeft in andere gemeenten vaak te maken met gebouwen en plekken uit een hele lange periode. Dat is anders in Noordoostpolder. "Het tijdsbestek waar je naar kijkt en de bouwstijl die erbij horen, zijn vrij beperkt. Bij andere gemeenten varieert dat van middeleeuwse stadspanden, tot negentiende-eeuwse boerderijen en alles erna."

Den Hertog vindt de klus desalniettemin interessant. "Wat ik bijzonder vind aan Noordoostpolder is dat het volgens een bepaald concept is bedacht en consequent is doorgevoerd. Een uiting op een bepaalde kijk op de maatschappij: ze wilden de ideale samenleving creëren."

Geen golfplaten dak op beschermde schuur
Wie te maken krijgt met een gemeentelijke monumentenstatus voor zijn huis, boerderij of ander object krijgt met spelregels te maken. Voor veranderingen of sloop moet je bijvoorbeeld een vergunning aanvragen. Toch is het doel om "de unieke kenmerken van de bouwtijd" te behouden, benadrukt Den Hertog.

Hij zegt niet op de stoel van de gemeente te kunnen zitten. Toch kan dit wel betekenen dat een schokbetonschuur het pannendak moet behouden en niet van een golfplaten dak mag worden voorzien. "Je wilt zo dicht mogelijk bij het oorspronkelijke blijven."

Het Dokter Jansencentrum

Gemeente krijgt voorstel in najaar
Helsdingen hoopt in het najaar klaar te zijn met het onderzoek. Dan volgt er een lijst met voorgestelde nieuwe gemeentelijke monumenten. Ook komt er een voorstel voor beeldbepalende objecten.

"Dat is een 'monument light': het accent meer op exterieur dan interieur, waarbij meer ontwikkelruimte is." Het college van B en W van Noordoostpolder beslist uiteindelijk wat er aan extra monumenten bij komt. Den Hertog verwacht dat dit niet alle 200 plekken zijn, maar dat er een selectie volgt.

Gebouwen en plekken die binnenkort gesloopt worden, komen niet op de lijst. Dan valt te denken aan het Dokter Jansencentrum en het Emelwerda College in Emmeloord. "Als dat besloten is, heeft het geen zin om daar langs te gaan", aldus Den Hertog.