omroep flevoland

Het is alweer eind augustus. Veel planten zijn inmiddels uitgebloeid. Dan is de verleiding groot om de tuin of het balkon netjes te maken en alles weg te snoeien. Maar die uitgebloeide planten zitten vaak vol rijp zaad, goed voor nieuwe plantjes volgend jaar. Maar hoe oogst je deze zaden en hoe bewaar je ze? Zaadexpert en moestuincoach Tineke Alberts uit Bant weet daar alles van.

Langs de gevel van Tineke's boerderij staat een stokroos vol paarse bloemen. "Je ziet hier alle stadia van de bloei", vertelt Tineke. "Van de bloem tot het afrijpen van het zaad". Ze pakt een van de gele, uitgedroogde zaaddozen, wrijft deze kapot en de rijpe zaadjes vallen in haar hand. Dit doet ze nog een paar keer bij andere planten in haar tuin.

Koel en droog
"Als je het zaad geoogst hebt, kun je het een paar dagen op een krant drogen, of in de zon als het mooi weer is", vertelt Tineke. Op een tafel op haar erf staan bakken vol met verschillende zaden in de zon. "Daarna kun je de zaden binnen nog laten nadrogen op bijvoorbeeld een radiator van de centrale verwarming of een andere niet te warme plek. Daarna kun je ze in een papieren zakje doen en op een koele, droge plek leggen tot volgend jaar."

Mocht je de zaden nog langer willen bewaren, dan adviseert Tineke om ze vacuüm te verpakken en in de vriezer te doen. "Dan kun je ze voor meerdere jaren bewaren."

Op haar boerderij in Bant kweekt Tineke allerlei groenten, zoals tuinbonen en peultjes met zaad dat nog van haar grootouders afkomstig is. Deze groenten oogst ze niet allemaal, vaak laat ze een rijtje staan om verder te groeien en bloeien. Tineke laat een bed met gele komkommers zien. "Deze teel ik speciaal voor het zaad", vertelt ze.

F1-hybridezaad
Veel telers gebruiken zaad van zaadbedrijven dat speciaal is ontwikkeld voor een goede oogst, zogeheten F1-hybridezaden. Dat zaad levert vaak mooie groenten op. Maar van die planten kun je meestal niet zelf weer zaad bewaren. Daarom moeten boeren ieder jaar opnieuw zaad kopen. En omdat veel telers hetzelfde zaad gebruiken, gaan gewassen steeds meer op elkaar lijken. Daardoor kunnen ziektes zich makkelijker verspreiden.

Tineke doet het anders. Zij bewaart zaad van haar beste planten en zaait dat ieder jaar opnieuw uit. Zo ontwikkelt ze stap voor stap rassen die goed passen bij de bodem en het klimaat in Flevoland. Een voorbeeld daarvan is haar eigen spinazie. Tineke vertelt dat ze zo'n twaalf jaar bezig is geweest om dit speciale ras te kweken.

Haar spinaziezaad is onlangs goedgekeurd door de Raad voor Plantenrassen en opgenomen in de Europese zadenlijst. "Mijn spinazie is niet gevoelig voor wolf, dat is een schimmel waar spinazietelers veel last van hebben", vertelt Tineke trots. Deze schimmelachtige ziekte kan flinke opbrengstverliezen veroorzaken en een deel van de oogst verloren laten gaan.

Lekker laten liggen
Tot slot heeft Tineke nog een tip voor de tuin. Laat uitgebloeide planten maar lekker staan en als je toch gaat snoeien, laat het snoeisel dan op de grond liggen. "Dat is goed voor de vogels en het leven in de bodem."